Κίνημα ή κόμμα;

 

του Δρα  Ηλία Φιλιππίδη

1. Κάτοψη του πολιτικού τοπίου της Ελλάδας .

1.1. Σχέση λαού και εξουσίας

Από την Ελληνική και την γενικότερη Ευρωπαϊκή ιστορία μπορούμε να αντλήσουμε τις παρακάτω μορφές σχέσεως λαού και εξουσίας:

Α. Διάκριση: Η σχέση διακρίσεως είναι δύο ειδών: Θεσμική διάκριση και πολιτική διάκριση.

α. Θεσμική διάκριση παρατηρούμε μόνο στην Άμεση δημοκρατία, όπου οι θεσμοί είναι δεδομένοι και υποδέχονται τους πολίτες, οι οποίοι στελεχώνουν τους θεσμούς. Άρα οι θεσμοί είναι συνεχείς και οι πολίτες εναλλάσσονται στην λειτουργία των θεσμών. Το πολίτευμα, δηλ. ο τρόπος λειτουργίας της «πόλεως», αποτελεί μία συνέχεια, η οποία εξασφαλίζεται με την προτεραιότητα της συλλογικότητας έναντι της ατομικότητας.

β. Πολιτική διάκριση έχουμε, όταν η ατομικότητα επιβάλλεται στην συλλογικότητα, με αποτέλεσμα να δημιουργείται η τάξη του πολιτικού επαγγελματισμού. Οι πολιτικοί αναλαμβάνουν, ακόμη και εφ΄ όρου ζωής, να αντιπροσωπεύουν το σύνολο των πολιτών στην διαχείριση της εξουσίας.

Β. Διάσταση έχουμε, όταν προκύπτει πολιτικό πρόβλημα. Δηλ. όταν ο λαός αισθάνεται: 

α. ότι το σύστημα λήψεως των αποφάσεων στο επίπεδο της εξουσίας δεν είναι διαφανές και 

β. Όταν η έλλειψη διαφάνειας δημιουργεί υποψίες, ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται, δεν αντιστοιχούν και δεν καλύπτουν στον επιθυμητό βαθμό τα συμφέροντα του λαού. Τότε μιλάμε για έλλειμμα δημοκρατίας. Αυτό ήταν μία κριτική, η οποία ησκείτο κατά του τρόπου λειτουργίας της ΕΕ. Σήμερα όμως η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη. Τόσο για την ΕΕ όσο και για την Ελλάδα μιλάμε πλέον για κατάργηση της δημοκρατίας.

Γ. Σύγκρουση προκαλείται, όταν η πλειοψηφία του λαού διακατέχεται από την βεβαιότητα, ότι η πολιτική εξουσία της χώρας του κατ΄ ουσίαν έχει καταργήσει την δημοκρατία και λειτουργεί με νοοτροπία καθεστωτική απέναντι στα αιτήματα του λαού και τους θεσμούς της χώρας, παραβιάζοντας βασικές αρχές του πολιτεύματος της Δημοκρατίας και χρησιμοποιώντας το Σύνταγμα επιλεκτικά, όχι ως θεσμό ελέγχου της εξουσίας, αλλά μόνο ως όργανο επιβολής των  επιλογών της εξουσίας πάνω στον λαό. 

2. Το πολιτικό δέον του παρόντος

2.1. Ο λαός ως πολιτικό υποκείμενο 

Βασική πολιτική μας αφετηρία αποτελεί η θέση, ότι ο ψηφοφόρος δεν είναι ένας ενεργός πολίτης, είναι ένας ημι-πολίτης ή καλύτερα ένας πολιτικός κρατούμενος του κομματισμού. Στην Μεταπολίτευση δεν αποκαταστάθηκε η δημοκρατία, αλλά η κομματοκρατία. Ούτε τα κόμματα λειτούργησαν δημοκρατικά ούτε άνοιξαν τις πόρτες της εξουσίας, για να μπει φως και να μπορεί ο λαός να συμμετέχει στην λήψη των αποφάσεων. Ο αρχηγισμός οδήγησε στην διαφθορά και η αδιαφάνεια στην αυθαιρεσία. Αυτή η τοξική τετράδα άρχισε να διαβρώνει το αξιακό σύστημα της χώρας και τους θεσμούς, τον ένα μετά τον άλλον. Το πολιτικό σύστημα έχει σαπίσει, ο κρατικός μηχανισμός έχει περιέλθει σε κατάσταση διαλύσεως και η κοινωνία αποσυντίθεται. Ο γενικός απολογισμός της καταστάσεως της Ελλάδας σήμερα μπορεί να αποδοθεί μόνο με την λέξη παρακμή.

Τα Μνημόνια και η γενική υποβάθμιση της ζωής των Ελλήνων μας έπεισαν, ότι η Ελλάδα εχρεοκόπησε ως κράτος, ως πολιτικό σύστημα και ως κοινωνία. Η Ελλάδα καλεί σε βοήθεια. Οι μόνοι που μπορούν να την βοηθήσουν είναι οι συνειδητοί πολίτες, αυτοί που πιστεύουν, ότι όχι μόνο έχουν δικαίωμα, αλλά και υποχρέωση να αντισταθούν.

Η κωλοτούμπα του Αλέξη Τσίπρα μας έστειλε στην αγκαλιά ή μάλλον στο στόμα του Κυριάκου Μητσοτάκη και μας έρριξε στον καναπέ της παραλητικής απάθειας. Επεκράτησε η βεβαιότητα, ότι δεν μπορεί να γίνει τίποτε πλέον.

Όμως η αλαζονεία της «σταθερότητας»  προκάλεσε ένα γεγονός, που θα αλλάξει τον ρου της ελληνικής ιστορίας. Το έγκλημα των Τεμπών. Ένα γεγονός, τυχαίο μεν όσον αφορά τις συμπτώσεις του συμβάντος, αναπόφευκτο δε, όσον αφορά την σκόπιμη παραμέληση της λειτουργίας του σιδηροδρομικού δικτύου και αναμενόμενο, όσον αφορά τις προειδοποιήσεις του προσωπικού. Το κίνημα των Τεμπών δεν έμεινε στο επίπεδο της αγανακτήσεως και της απαξιώσεως του πολιτικού συστήματος, αλλά εξελίσσεται σε κοινωνικό και πολιτικό κίνημα, διότι ευτύχησε να αναδείξει ως ηγετική προσωπικότητα μία χαρισματική αγωνίστρια, την Μαρία Καρυστιανού.

2.2. Το φαινόμενο Καρυστιανού

2.2.1. Η οπτική γωνία

Η ταυτότητα μας είναι το Λαϊκό κίνημα και η οπτική μας γωνία εκ των κάτω προς τα πάνω. Το ερώτημα είναι, τί θέση παίρνουμε με δεδομένο, ότι η Μαρία Καρυστιανού δημιουργεί κόμμα, το οποίο θα συμμετάσχει στις επόμενες εκλογές, με το ενδεχόμενο να διεκδικήσει ένα ποσοστό άνω του 15%.;

Η πρωτοβουλία Καρυστιανού έχει έναν ιδιότυπο χαρακτήρα πολιτικής προελεύσεως:

α. αποτελεί ένα μίγμα κοινωνικής αντιδράσεως εκ των κάτω, λόγω της αγανακτήσεως που προκάλεσε το αλυσιδωτό έγκλημα των Τεμπών, όχι ως δυστύχημα, αλλά ως έγκλημα, δηλ. ως ενέργεια με ενδεχόμενο δόλο, ως μεθόδευση συγκαλύψεως και ως απόδειξη της απολύτου εξαρτήσεως της Δικαιοσύνης από την εκτελεστική εξουσία και

β. παράλληλα η εξέλιξη ενός κοινωνικού αντισυστημικού ρεύματος σε κόμμα, δημιουργεί ένα υπερκείμενο άνω επίπεδο πολιτικής αντιπαραθέσεως με το σύστημα εξουσίας.

2.2.2. Οι δύο όψεις του κάτω.

Για το κόμμα Καρυστιανού το κάτω έχει δύο όψεις:

α. η μία είναι οι ψηφοφόροι σε όλη την Ελλάδα από διάφορες ηλικίες και από διάφορες ιδεολογικές και κομματικές περιοχές. Αυτή η όψη είναι ανοργάνωτη και ρευστή.

β. η άλλη προκύπτει από την ανάγκη να δημιουργηθούν ομάδες υποστηρίξεως. Βασικά εννοούμε τις τοπικές κομματικές οργανώσεις. Αυτό ασφαλώς θα γίνει, αλλά αργά και με χαλαρή οργανωτική συγκρότηση, διότι η πλειοψηφία του κόσμου προς τον οποίο απευθύνεται η Καρυστιανού, δεν έχει πείρα κομματικής δράσεως. Μάλλον θα διαμορφωθεί ένα δίκτυο από ήδη υφιστάμενα σωματεία, κυρίως θρησκευτικού χαρακτήρα. Η Καρυστιανού βέβαια επιδιώκει μία ευρύτερη κοινωνική υποστήριξη και αυτή μπορεί να προέλθει από το υπάρχον οργανωμένο Λαϊκό κίνημα.

Το βέβαιο είναι, ότι το κόμμα Καρυστιανού θα υφίσταται μία συνεχή δοκιμασία συνοχής και αντοχής από την ιδεολογική διαφοροποίηση ανάμεσα στον θρησκευόμενο χώρο των υποστηρικτών της και τον πολιτικό χώρο, ο οποίος ενδιαφέρεται για την αποκατάσταση του κράτους δικαίου. Κοινός τόπος των δύο παρατάξεων θα είναι η κάθαρση.

2.2.3. Οι σχέσεις του πάνω και του κάτω.

Για την σχέση της εξουσίας με τον λαό, οι θέσεις μας είναι:

α. Σε μία χώρα, η οποία τελεί υπό κατοχή, η μετεξέλιξη του κινήματος των Τεμπών σε κόμμα και εφόσον υπάρξει κοινοβουλευτική συνεργασία με άλλα αντισυστημικά  κόμματα, δίνει την δυνατότητα στον Λαό να διεμβολίσει το Σύστημα εξουσίας και να του αφαιρέσει το μονοπώλιο στην λήψη των αποφάσεων. Διαφορετικά, θα χρειασθούν, στην καλύτερη περίπτωση, τουλάχιστον άλλα 10 χρόνια τουλάχιστον, για να μπορέσει το Λαϊκό κίνημα να συγκροτήσει ένα αμιγές κόμμα της κοινωνίας, να αναδείξει στελέχη και να διεκδικήσει την εξουσία. 

β. Η είσοδος ενός κόμματος Καρυστιανού στην Βουλή αποτελεί προϋπόθεση, για να επιτευχθεί σε ικανοποιητικό βαθμό η ΚΑΘΑΡΣΗ. Η ρίζα του κακού βρίσκεται στην εξουσία, εκεί φωλιάζει η διαφθορά. Επίσης, όσο και αν μπορέσει το Σύστημα να ανασυνταχθεί, ένα ρήγμα θα μείνει και μάλλον θα λειτουργήσει ως καταλύτης για την διάσπαση της Νέας Δημοκρατίας.

Το αίτημα της Αλλαγής δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί με μία εκλογική νίκη, ακόμη και αν το κόμμα Καρυστιανού γίνει κυβέρνηση. Δεν πρέπει όμως καθόλου να υποτιμάμε την σημασία αυτής της ευκαιρίας. Έχουμε ως έθνος την δυνατότητα να ξαναπιάσουμε το νήμα, εκεί που κόπηκε μαζί με την ζωή του Ι. Καποδίστρια και να βάλουμε ένα τέρμα στο βασίλειο της φαυλοκρατίας που είναι ο βιότοπος της διαφθοράς και της εξαρτήσεως, έστω και αν χρειασθούν 50 χρόνια για να ολοκληρωθεί αυτή η προσπάθεια. 

γ. Το υπάρχον Λαϊκό κίνημα μπορεί να υποστηρίξει εκλογικά το κόμμα Καρυστιανού, αλλά δεν πρέπει σε καμμία περίπτωση να απορροφηθεί από το νέο κόμμα. Οι δύο επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις, διότι σύντομα θα ακολουθήσει και άλλη μετά την διάσπαση της Ν.Δ., θα είναι κρίσιμες για το μέλλον της Ελλάδας.

Η σχέση του Λαού με το επίπεδο της εξουσίας αποτελεί την κάθετο διάσταση της κυριαρχίας του και αναδεικνύει τον βαθμό της συμμετοχής του στην λήψη των αποφάσεων. Στην διαχρονική διάσταση της ιστορίας όμως, η κάθετη διάσταση κυριαρχίας είναι το μεταβλητό, το παράγωγο στοιχείο της δυνάμεως του Λαού. Το σταθερό στοιχείο, η πηγή παραγωγής της δυνάμεως του Λαού είναι η οριζόντια διάσταση της υπάρξεώς του και αυτή είναι η συλλογική αυτογνωσία, η συνεκτικότητα, η αυτό-οργάνωση και η διαθεσιμότητα. 

γ. Όσοι υποστηρίζουν, ότι η Καρυστιανού δεν πρέπει να κάνει κόμμα, αλλά να συνταχθεί με το Λαϊκό κίνημα, έχουν την αφέλεια να πιστεύουν, ότι ο χώρος της εξουσίας είναι ένας κενός θρόνος, που περιμένει τον ίδιο τον Κυρίαρχο Λαό να καθίσει. Σίγουρα δεν περιμένει την Καρυστιανού και θα κάνει κάθε προσπάθεια να διαλύσει ή να διαβρώσει το κόμμα της με κάθε διαθέσιμο μέσο και τέτοια έχει πολλά. Όμως εμείς ως Λαός πρέπει επιτέλους να ωριμάσουμε και να πάρουμε τις ευθύνες που μας αναλογούν. Θα πρέπει αυτή την φορά να παλέψουμε, για μη χαθεί αυτή η ευκαιρία. Δεν ξέρουμε, εάν θα υπάρξουν άλλες αυτού του μεγέθους επιτυχίας.

δ. Ο Ελληνισμός εισέρχεται σε μία εσχατολογική φάση της ιστορίας του. Μόνο το δημογραφικό πρόβλημα αρκεί για να πεισθούμε. Στο διάστημα αυτό δεν θα δοκιμασθεί μόνο το κόμμα Καρυστιανού, θα δοκιμασθεί και το Λαϊκό κίνημα, διότι θα πρέπει να δραστηριοποιείται και στις δύο διαστάσεις του πολιτικού και ιστορικού γίγνεσθαι. Στην κάθετη διάσταση θα πρέπει να παρακολουθεί άγρυπνα τις πολιτικές εξελίξεις και να λειτουργεί ως το φυτώριο αναδείξεως στελεχών, για την ενίσχυση της στελεχώσεως του όποιου πολιτικού φορέα (ενικώς ή πληθυντικώς) θα το αντιπροσωπεύει ιδεολογικά και πολιτικά, αλλά παράλληλα θα δίνει την προτεραιότητα στην εξάπλωσή του μέσα στην κοινωνία και στην αύξηση του βαθμού διαθεσιμότητας και αυτό-οργανώσεως. 

Παράλληλα πρέπει να ξέρουμε, ότι το καθεστωτικό σύστημα που μας κυβερνά, δεν φοβάται μόνο την Μ. Καρυστιανού, φοβάται και τα παιδιά των Τεμπών. Αυτά δεν πέθαναν. Το Κίνημα των Τεμπών θα αναπαράγεται και γίνεται σύμβολο και παράδοση αντιστάσεως του λαού μας. Αλλά αυτή η αναπαραγωγή δεν μπορεί να γίνει μόνο με το κόμμα, θα γίνεται πρωτίστως από το ίδιο το Λαϊκό κίνημα. Κίνημα και κόμμα, ως δικέφαλος αετός, θα συμπορεύονται και θα αλληλοϋποστηρίζονται, με πλήρη οργανωτική αυτοτέλεια, αλλά και εποικοδομητική κριτική διάθεση, ακόμη και αυστηρή, αν χρειασθεί. Μόνο έτσι ο Λαός θα διαμορφώσει συνείδηση κύριας ευθύνης για το μέλλον της πατρίδας μας. Μόνο τότε το δημοκρατικό πολίτευμα της χώρας μας θα αποκτήσει επιτέλους γερά θεμέλια, όταν ο Λαός θα σκέπτεται και θα δρα ως κοινότητα. Τότε η κινητήρια δύναμή του θα είναι ο ίδιος ως σύνολο, τα πρόσωπα θα είναι τα κύτταρά του και θα αποτελούν δευτερεύον θέμα.

3. Συμπέρασμα

Αποτελεί ιστορική ευκαιρία η δημιουργία ενός κόμματος, για το οποίο ο Λαός έχει την πεποίθηση, ότι θα εκφράζεται ως εντολοδόχος του και το οποίο έχει την δυνατότητα να αποσπάσει μέρος της εξουσίας. Όμως ένα κόμμα, ως αντιπρόσωπος της θελήσεως του Λαού, είναι μόνο μία μεταβατική περίοδος για την πορεία προς την άμεση δημοκρατία. Εξάλλου δεν γνωρίζουμε, εάν αυτό το κόμμα θα επιτύχει και πόσο διάστημα θα μπορέσει να παραμείνει στην εξουσία. Άρα πέρα από την εκλογική υποστήριξη, το Λαϊκό κίνημα θα πρέπει να αξιοποιήσει την άνοδο της στάθμης της διαθεσιμότητας του Λαού, για έναν μακρόπνοο αγώνα, οργανώνοντας εστίες αντιστάσεως και δράσεως, τόσο για τα τοπικά όσο και τα εθνικά θέματα, σε όλη την χώρα και με όραμα την άμεση δημοκρατία.

 Ο Ηλίας Φιλιππίδης είναι συγγραφέας, πανεπιστημιακός κοινωνιολογίας και νομικός. Εργάζεται πάνω στην θεωρία της Ελληνολογίας.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα << Δρόμος της Αριστεράς>>  στις 31 Ιανουαρίου 2026