Κυριακή 19 Μαρτίου 2023

Τι(ς) πταίει;

 



Ευθύνη, καθήκοντα, υπαιτιότητα.

Ετεροχρονισμένη σύγκρουση Κοντογιώργη – Γιανναρά σε παράλληλες  γραμμές;

του Ηλία Φιλιππίδη

1.    Η οργανική ανεπάρκεια του ελλαδικού κράτους.

Εάν υπάρχει ένα διαχρονικό και απαξιωτικό μέχρι απελπισίας χαρακτηριστικό του ελλαδικού κράτους, αυτό είναι η λειτουργική του ανεπάρκεια. Όμως η λειτουργική ανεπάρκεια είναι το αποτέλεσμα, η αιτία είναι η οργανική ανεπάρκεια. Χαρακτηρίζεται ως αποτυχημένο κράτος (failed state). Οπότε το ερώτημα «Τις και τί πταίει» αποκτά μόνιμο χαρακτήρα και αιωρείται ως δαμόκλειος σπάθη υπεράνω των κεφαλών ημών. Η ανεπάρκεια είναι μόνιμη, οι αφορμές, οι οποίες μας υποχρεώνουν να θέτουμε κάθε τόσο αυτό το ερώτημα, ποικίλουν. Η ευχή όλων «Ποτέ ξανά!» αφορά δυστυχώς μόνο τις συγκεκριμένες αφορμές και δεν είναι ικανή να εξορκίσει το ερώτημα. Τελικά αυτό που ευχόμαστε, είναι να μην κλάψουμε πάλι για την ίδια αιτία. Η ελλαδική ανεπάρκεια είναι σαν την Λερναία Ύδρα, έχει πολλά κεφάλια αλλά και όποιο και να κόψουμε, φυτρώνει πάλι. Την τέχνη του καυστηριασμού δεν την έχουμε βρεί ακόμη, όσο για τον Ηρακλή, μόνο στην μυθολογία θα τον βρούμε.

Ο Χαρίλαος Τρικούπης είναι ο πρώτος, ο οποίος έδωσε στο ερώτημα ιστορική διάσταση. Το περίφημο άρθρο του «Τις πταίει;» δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Καιροί» στις 29 Ιουνίου 1874. Επρόκειτο για μία κοινοβουλευτική επανάσταση, όπου ο Τρικούπης στηλιτεύει την συνέχιση της πολιτικής πρακτικής της ελέω Θεού μοναρχίας του Όθωνα, η οποία συνίστατο στο δικαίωμα του Ανώτατου άρχοντα να επιλέγει ως πρωθυπουργό «του» όποιον ήθελε, ακόμη και τον κηπουρό του. Παρά την αλλαγή του πολιτεύματος το 1864 σε συνταγματική μοναρχία, ο Γεώργιος Α’ δεν έδειχνε διάθεση να σεβασθεί το αποτέλεσμα των εκλογών. Το αποτέλεσμα ήταν η πολιτική αστάθεια και η διαφθορά. Ο Τρικούπης εμμέσως επιρρίπτει την ευθύνη στον Άνακτα θέτοντας την ερώτηση: «Αηδιάζοντες και αγανακτούντες και βλέποντες την γενικήν κατάπτωσιν των πολιτευομένων ερωτώμεν αυτούς, μη τυχόν αληθώς πταίει το Έθνος; Ο ίδιος δίνει την απάντηση, ότι «αλλού έγκειται το κακόν και εκεί πρέπει να ζητηθεί η θεραπεία». Το «κακόν» έγκειται στην προτίμηση του Γεωργίου Α’ σε κυβερνήσεις μειοψηφίας και σε πρωθυπουργούς της αρεσκείας του. Οι πρωθυπουργοί είναι«.. υπηρέται μιάς και της αυτής θελήσεως ενεργούσης, οτέ μεν δια τούτου, οτέ δε δι’ εκείνου. Ουδεμίαν ηθικήν ευθύνην φέρει το Έθνος επί τη διαγωγή των προσώπων τούτων ».

Ο Τρικούπης, έχοντας υπέρ αυτού την κοινωνική διαθεσιμότητα, απείλησε ευθέως τον Άνακτα με επανάσταση. Ο Γεώργιος υποχώρησε, δέχθηκε τον όρο του Τρικούπη, να δίδεται η εντολή σχηματισμού κυβερνήσεως στον αρχηγό του πλειοψηφήσαντος κόμματος και τον κάλεσε να αναλάβει την πρωθυπουργία. Ετσι καθιερώθηκε η λεγόμενη αρχή της Δεδηλωμένης (εννοείται, βουλήσεως του λαού και της Βουλής). Ο λαός τίμησε τον Τρικούπη για την πρωτοβουλία και την εντιμότητά του συν το έργο του και τον ανέδειξε 7 φορές πρωθυπουργό.  

Σήμερα η «Δεδηλωμένη» ως αρχή του κοινοβουλευτισμού, έχει ενσωματωθεί στο σύστημα και η σύνδεσή της με την βούληση του λαού είναι από σχετική μέχρι ανύπαρκτη. Όμως η Δεδηλωμένη δεν είναι απλώς μία διαδικασία καταμετρήσεως ψήφων, είναι η ουσία της δημοκρατίας, η πιστοποίηση της υπάρξεώς της, διότι το Υποκείμενο της Δεδηλωμένης είναι η βούληση του λαού.

Από κοινωνιολογικής απόψεως η Δεδηλωμένη δεν είναι μόνο το αποτέλεσμα της βουλήσεως του λαού, είναι και η αιτία της υπάρξεως του. Δημοκρατία υπάρχει, όταν ο λαός υποστασιοποιείται  ως πολιτικό σώμα και αυτό γίνεται, μόνο όταν εκφράζεται. Όταν στην πατρίδα μας δεν έχουμε δημοκρατία, εμφανέστατα από το 2010 και μετά, αναζητούμε εναγωνίως την αναπνοή της Δεδηλωμένης όχι πλέον στο Κοινοβούλιο αλλά στην κοινωνική διαθεσιμότητα.

Φαίνεται, ότι αυτή την φορά ο λαός μας είναι αποφασισμένος να μην ξεχάσει. Πιστεύουμε, ότι η 1η Μαρτίου θα μείνει βαθειά χαραγμένη στην μνήμη και στην συνείδησή του, όχι απλώς με την έννοια του «Ποτέ πια!», ένα σύνθημα, που το παμπόνηρο πολιτικό σύστημα μπορεί να το περιορίσει στην ασφάλεια των μεταφορών, αλλά με την έννοια του «Εμείς ο λαός!». Αυτό θα εξαρτηθεί, από το αν θα μείνουν στην μνήμη μας εξ ίσου έντονα, οι μεγάλες λαϊκές κινητοποιήσεις της 8ης Μαρτίου σε όλη την Ελλάδα, με μπροστάρη την νεολαία μας.

2.    Αρχή σοφίας, ονομάτων επίσκεψις.

Ο μαθητής του Σωκράτη, ο κυνικός φιλόσοφος Αντισθένης έχει ανακαλύψει έναν από τους σημαντικότερους νόμους του νοητικού σύμπαντος και τον διατύπωσε ως κανόνα και ως προτροπή προς κάθε επιστήμονα και σκεπτόμενο άνθρωπο. Πρόκειται για ένα κανόνα ατομικής και κοινωνικής πνευματικής ευταξίας, είναι η πύλη της επικοινωνίας μας με την πραγματικότητα. Λέγει, ότι η αρχή της νοήσεως και επομένως κατανοήσεως των πάντων, η αφετηρία της επιστήμης και του στοχασμού είναι ο προσδιορισμός, η  διασαφήνιση, η διάκριση και η απελευθέρωση από κάθε σκοπιμότητα των λέξεων-εννοιών που χρησιμοποιούμε. Από κοινωνιολογικής απόψεως θεωρώ, ότι η ρίζα της αποτυχίας μας βρίσκεται στην ανικανότητά μας να επικοινωνούμε μεταξύ μας καθώς και με την πραγματικότητα μέσω ξεκάθαρων εννοιών. Αυτό συνέβη και με το τραγικό δυστύχημα στα Τέμπη. Πέρα από την ρητορική των κομμάτων και την επικοινωνιακή προπαγάνδα της Κυβερνήσεως, ξέσπασε και μία αντιπαράθεση επιστημονικού, ιστορικού και ιδεολογικού χαρακτήρα ανάμεσα σε δύο επώνυμους, έγκυρους και αυστηρούς αναλυτές της ελλαδικής πραγματικότητας: τον Γιώργο Κοντογιώργη και τον Χρήστο Γιανναρά, οι οποίοι καταδύονται βαθύτερα στα αίτια της ελλαδικής κακοδαιμονίας.

Ο Γ. Κοντογιώργης δεν αναφέρεται ευθέως στον Χρ. Γιανναρά αλλά σε άρθρο του (Ιστολόγιο, HuffPost, 2-3-23. Δρόμος της αριστεράς, 3-3-23) με τίτλο «Βρέθηκε τελικά ο ένοχος της τραγωδίας των Τεμπών, ο σταθμάρχης!» επιτίθεται γενικώς κατά της εφημερίδας «κυριακάτικη Καθημερινή» και την κατηγορεί, ότι «Πριν από λίγες ημέρες είχε αποφανθεί, ότι μία άλλη πλευρά της ελληνικής κακοδαιμονίας είναι η ελληνική κοινωνία».

Συγκεκριμένα κατηγορεί την εφημερίδα, ότι:

α. «παρασύρει την πολιτική ηγεσία στον όλεθρο εμποδίζοντάς την να εγγράψει στον σκοπό του κράτους το συμφέρον της χώρας».

β. εμφανίζει τον Χαρίλαο Τρικούπη ως κατήγορο του λαού να λέει: «για να πάει μπροστά η Ελλάδα, πρέπει ο πολιτικός να ελευθερωθεί από τον πολίτη».

γ. αποδίδει τα δεινά της χώρας στο σύνολο της ελληνικής κοινωνίας αλλά και σε «ένα έκαστο από τα μέλη της.., τα οποία όταν τους ανατίθεται η τύχη της χώρας, επιδεικνύουν εγκληματική αδιαφορία» και έτσι εξηγείται και η συμπεριφορά του Σταθμάρχη.

Ο Κοντογιώργης συνοψίζει το μήνυμα της εφημερίδας ως εξής: «Σύσσωμη η πολιτική τάξη της χώρας, από καταβολής του ελλαδικού κράτους, φιλοδοξεί να αφήσει έργο πίσω της, να ανατάξει την χώρα και τον ελληνισμό.., όμως εντέλει υποκύπτει στην καταστροφική μανία που έχει καταλάβει την ελληνική κοινωνία».

Ο Κοντογιώργης καταγγέλλει συμπληρωματικά, ότι «οι πάσης φύσεως δεοντολογούντες» διδάσκουν, ότι η λύση είναι «ζήτημα παιδείας (του λαού) και ευθύνης ενός εκάστου και όχι του πολιτικού συστήματος». Άρα η λύση, κατά τους δεοντολογούντες,  μπορεί να προκύψει μόνο από τα πολιτικά κόμματα, αρκεί να προσέχουμε ποιο κόμμα και ποιους πολιτικούς ψηφίζουμε.   

Τί ακριβώς συνέβη; Γιατί ο Κοντογιώργης τα έβαλε με την «Καθημερινή»; Στην πραγματικότητα ο Κοντογιώργης  διεύρυνε τον στόχο του αλλά η αιτία ήταν το άρθρο του Γιανναρά με τίτλο «Σύνεση, ταλέντο, ανιδιοτέλεια» της Κυριακής 26-2-2023, δηλ. πριν από το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών, που έγινε την νύχτα της Τρίτης, 28-2-23. Άρα το άρθρο του Γιανναρά γράφτηκε σε ανύποπτο χρόνο και είναι τουλάχιστον αντιδεοντολογικό να δίνεται η εντύπωση, ότι γράφτηκε για να καλύψει τις ευθύνες του πολιτικού συστήματος και να τις επιρρίψει στον ακατάλληλο Σταθμάρχη. Το γεγονός, ότι ο Κοντογιώργης επιτίθεται γενικώς κατά της «Καθημερινής», χωρίς να αναφερθεί στο άρθρο του Γιανναρά και στον χρόνο της δημοσιεύσεώς του, αφήνει να προβάλλει η ένταση του ανταγωνισμού μεταξύ των δύο αυτών διανοουμένων, δείγμα και αυτό του κατακερματισμού της κοινωνίας μας όχι μόνο στο επίπεδο του πολιτικού συστήματος αλλά και της διανοήσεως.

 Όμως οι δύο αυτοί κορυφαίοι διανοούμενοι έχουν δύο δυνατά κοινά σημεία, ένα θετικό και ένα αρνητικό:

α. το θετικό είναι, ότι αμφότεροι οικτίρουν την κατάσταση του ελλαδικού κράτους και θέτουν θέμα επιβιώσεως του Ελληνισμού. Μάλιστα πάγιο αίτημα και των δύο είναι η σύγκλιση μιας Συντακτικής Εθνικής Συνελεύσεως.

β. το αρνητικό είναι, ότι αμφότεροι απορρίπτουν με έμφαση, για να μη πω και επιτιμητικά, κάθε πρόταση που τους γίνεται να τεθούν επικεφαλής ενός οργανωτικού σχήματος ενεργοποιήσεως του λαού μας, για μία πολιτική, πνευματική και εθνική αναγέννηση. Για άλλη μία φορά τους εκλιπαρώ γονατιστός να με διαψεύσουν εμπράκτως!  

Ο Γιανναράς καταφέρεται κατά της ιδιοτέλειας των Ελλήνων, αρχόντων και αρχουμένων. ‘Ηταν όμως ανιδιοτελές το άρθρο του; Βέβαια δεν έχει καμμία σχέση με την τραγωδία των Τεμπών αλλά ο τρόπος που αναπτύσσει το θέμα του, αφήνει πολλά περιθώρια για κριτική, για άλλο λόγο, ότι δηλαδή ήθελε να καλύψει τα νώτα της πολιτικής εξουσίας από αρνητικές κριτικές εν όψει της παρατεταμένης προεκλογικής περιόδου μέχρι η χώρα να αποκτήσει (πάλι) μία σταθερή κυβέρνηση. Ισως γι’ αυτόν τον λόγο ο Κοντογιώργης δεν έκανε διάκριση μεταξύ του Γιανναρά και της εφημερίδας. 

Κατά την άποψή μας οποιαδήποτε ανάλυση της τραγωδίας των Τεμπών πρέπει να έχει ως αφετηρία την διάκριση μεταξύ ευθύνης, καθηκόντων και υπαιτιότητας. Η ευθύνη προηγείται του συμβάντος, η υπαιτιότητα έπεται και είναι ο πρώτος σταθμός στην πορεία αναζητήσεως των ευθυνών. Με αυτή την έννοια η πρώτη αιτία της τραγωδίας είναι η ανικανότητα του Σταθμάρχη. Το πόσο βαρειά μπορεί να είναι αυτή η αιτία σε σχέση με άλλες, είναι άλλο θέμα. Αλλά ο μίτος των αιτιών εκκινεί από τον Σταθμάρχη. Ο κάθε Έλληνας που θέλει να γίνει σταθμάρχης, θα πρέπει να σταθμίσει πρώτα ο ίδιος όλους τους παράγοντες και πρώτα το κατά πόσον είναι ικανός να αναλάβει αυτή την ευθύνη και όχι να προτάσσει το πλεονέκτημα της συντάξεως ή την ευκαιρία/ευκολία διορισμού του μέσω παρεμβάσεων. Μπορεί η κυβέρνηση να ήθελε να βρει ένα εξιλαστήριο θύμα, αλλά από την άλλη είναι απαράδεκτη η σκοπιμότητα της αντιπολιτεύσεως, να υποστηρίζει, ότι οι βαρύτερες θεσμικές και πολιτικές ευθύνες εξαλείφουν τις πρόσκαιρες προσωπικές. Πιστεύω, ότι αυτό θα ήταν το πνεύμα του επόμενου άρθρου του Γιανναρά, εάν του δινόταν η ευκαιρία να το γράψει, αλλά η εφημερίδα τον «απέσυρε» και την επιφυλλίδα της επόμενης Κυριακής (5-3-23) έγραψε ο γνωστός Νέστωρ της συμπαντικής, πολιτικής και κοινωνικής αρμονίας καθώς και υποστηρικτής  της ελλαδικής κανονικότητας Θεοδόσης Τάσιος.

 Ποια είναι η ελλαδική κανονικότητα; Μπορούμε να την χωρίσουμε σε δύο κατηγορίες: την εξωτερική και την εσωτερική. Η εξωτερική συνίσταται στην αποκατάσταση της διεθνούς δανειοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας. Η εσωτερική στηρίζεται σε δύο πυλώνες: την αποδοχή της επάρκειας του ελλαδικού πολιτικού συστήματος να διαχειρίζεται τις τύχες της πατρίδας μας και αντιστοίχως της επάρκειας του ελληνικού λαού να επιλέγει τους καλύτερους πολιτικούς και τα καλύτερα κόμματα (πάντα σχετικώς), για να τον κυβερνήσουν. Εάν τώρα αυτό το ισοζύγιο δεν λειτουργεί πάντα ικανοποιητικά, αυτό οφείλεται στο έλλειμμα παιδείας του λαού μας. Όλα τα άλλα είναι θέμα συμπτωματολογίας. Οι αιτίες βρίσκονται στο απυρόβλητο.

Πιστός σε αυτόν τον άγραφο κανόνα ο Τάσιος περιορίζεται στην συμπτωματολογία των Τεμπών. Για να καταλήξει σε ένα συμπέρασμα, αναφέρει ως παράδειγμα το «Μαζί τα φάγαμε», αφήνοντας να εννοηθεί, ότι κατ’ αναλογίαν και μαζί φταίμε. Διαπιστώνουμε τελικά, ότι με την σφραγίδα του Αθηναϊκού καθεστημένου παγιώνεται η αντίληψη, ότι ο λαός δεν δικαιούται να επικρίνει το πολιτικό σύστημα λόγω μαζικής και αδιαιρέτου συννενοχής. Έτσι εμμέσως ομολογείται κάτι πολύ σημαντικό προς κοινωνιολογικήν επεξεργασίαν, ότι δηλ. η ελλαδική πραγματικότητα χωρίζεται σε τρεις παράγοντες:  έναν αντικειμενικό και αθώο, που είναι το απρόσωπο και θεσμικό κράτος σε συνάφεια με το δημόσιο χρήμα και την πρόοδο της χώρας και το οποίο από καταβολής του ελλαδικού κράτους βρίσκεται στην θέση του βιαζόμενου και εκδιδόμενου θύματος και από την άλλη έχουμε δύο υποκειμενικούς παράγοντες, που διαθέτουν μία άπληστη μέχρι και αυτοκαταστροφική βούληση και αυτοί είναι το πολιτικό σύστημα/προσωπικό και ο λαός. Αλλά το κράτος είναι απρόσωπο και άβουλο και επομένως δεν μπορεί να κατηγορήσει τους πολιτικούς ούτε τον λαό. Άρα ουδείς ευθύνεται, εκτός εάν συμβεί κάποια «στραβή στην βάρδια».

Στο ίδιο φύλλο της εφημερίδας με χαρακτηριστικό τίτλο «Γόρδιοι δεσμοί διαχρονικής ανεπάρκειας» ο Αλέξης Παπαχελάς, από θέσεως ισχύος πάντα, αλλά επιδεικνύοντας μία σταθερή εξέλιξη πολιτικής, ακόμη και γεωπολιτικής χειραφετήσεως, είναι ο μόνος από αυτόν τον χώρο, που καταγγέλλει ευθέως το πολιτικό σύστημα. Χαρακτηρίζει ως πρώτη αιτία την «διαχρονική ανεπάρκεια και φαυλότητα του πολιτικού συστήματος».

Όμως πρέπει να συνεχίσουμε το ταξίδι με το τρένο της υπαιτιότητας, Μετά την ανικανότητα του Σταθμάρχη εξεταστέες είναι οι ποινικές ευθύνες των δύο άλλων σταθμαρχών που απεχώρησαν λίγο νωρίτερα με την λογική του «έλα μωρέ». Δεν έχει σημασία εάν το δυστύχημα έγινε μετά  την λήξη της βάρδιάς τους. Εάν είχαν παραμείνει, ο σταθμάρχης που έμεινε, μπορεί να μην είχε εξαντλήσει το ανεπαρκές απόθεμα της νοητικής του προσληπτικότητας και να ήταν πιο προσεκτικός. Ακολουθούν οι ευθύνες του  προϊσταμένου επιθεωρήσεως για το πρόγραμμα εργασίας και τον έλεγχό του. Μετά ευθύνεται το κομματικό κύκλωμα που προώθησε τον Σταθμάρχη σε αυτή την θέση. Μετά η Διοίκηση του ΟΣΕ και οι συνδικαλιστές, που θέσπισαν μία αδιανόητη διάκριση κριτηρίων προαγωγής: οι μετέχοντες σε διαγωνισμούς προσλήψεως σταθμαρχών πρέπει να είναι μέχρι 42 ετών, απόφοιτοι λυκείου και γνώστες αγγλικής και χρήσεως υπολογιστή. Αν όμως ο υποψήφιος είναι ήδη υπάλληλος του ΟΣΕ, διαγράφονται όλοι οι παραπάνω όροι και αρκούν μόνο οι ιατρικές εξετάσεις. Ελλαδικός δημοκρατικός δικαιωματισμός!  Το τρένο προχωράει. Ο επόμενος σταθμός είναι οι αστικές, ίσως και ποινικές ευθύνες του Υπουργού Μεταφορών και της Εταιρείας που είχε την ευθύνη για την προσωρινή έστω κάλυψη των κενών της τηλεδιοικήσεως και φωτοσημάνσεως του δικτύου. Δεν επιτρέπεται να αφήνεται στην Θεία βούληση, το αν θα συμβεί δυστύχημα. Μετά ακολουθούν οι αστικές ευθύνες της Εταιρείας για την καθυστέρηση ολοκληρώσεως του έργου. Ο ίδιος ο Μητσοτάκης χαρακτήρισε τον εκσυγχρονισμό του σιδηροδρομικού δικτύου ως «σημαντικό έργο που κατήντησε Γιοφύρι της Άρτας». Θα ζητήσει ευθύνες; Στο τέλος έρχονται οι πολιτικές ευθύνες των κυβερνήσεων από το 2004 μέχρι σήμερα και οι αστικές, ίσως και ποινικές, ευθύνες των αντίστοιχων Υπουργών Μεταφορών. Γιατί ο Μητσοτάκης περιορίζει τον έλεγχο των περιουσιακών στοιχείων μόνο στα ανώτερα στελέχη των Σιδηροδρόμων και εξαιρεί τους Υπουργούς;

3.   Ο κατηραμένος Όφις

Τελικά για την ορθή ερμηνεία της ελλαδικής κακοδαιμονίας ερίζουν τρείς σχολές: η σχολή της εξουσίας, η σχολή της κοινωνίας με εκπρόσωπο τον Γ. Κοντογιώργη και η σχολή της ελληνικής διαχρονικότητας με εκπρόσωπο τον Χρ. Γιανναρά.

Μετά την σύγκλιση του Υπουργικού Συμβουλίου (9-3-23) ο Πρωθυπουργός μας βρέθηκε στην ίδια θέση που είχε βρεθεί ο Πατριάρχης του ελλαδικού Εκσυγχρονισμού Κώστας Σημίτης, τον Σεπτέμβριο του 2.000, όταν υποχρεώθηκε από την βάσκανον μοίραν να δικαιολογηθεί στον ελληνικό λαό για το ναυάγιο του «Σάμινα» στις Πόρτες της Πάρου με 82 νεκρούς. Ο Σημίτης με την βεβαιότητα, ότι είναι ένας ουρανόσταλτος προφήτης με την αποστολή να οδηγήσει έναν καθυστερημένο λαό από την έρημο της υπαναπτύξεως στην Γη Επαγγελίας, το Ευρώ, όπου ρέει το γάλα και το μέλι, ετίναξε τον κονιορτόν της ευθύνης από τα ιμάτιά του και ανεφώνησεν από την κορυφήν του μεγαλείου του: «Αυτή είναι η Ελλάδα!». Εννοούσε, ότι αυτοί είμαστε οι Έλληνες και ως λαός δεν πρέπει να εκπλησσόμαστε. Αν θέλουμε να κατηγορήσουμε κάποιον, αυτός είναι μόνον ο εαυτός μας.

Όμως έχουμε επιτελέσει μεγάλη πρόοδο από τότε, διότι σήμερα στα Τέμπη ο ελληνικός λαός δεν είναι πλέον κατηγορούμενος. Ο Πρωθυπουργός μας μας θεωρεί συμμάχους του και μας καλεί σε μία κοινή προσπάθεια: «Έλληνες και Ελληνίδες είμαστε μαζί σε αυτή την δοκιμασία. Πρόκειται για μία αντιπαράθεση μακράς διαρκείας (Δηλ. μία γενιά ακόμα;). Είναι ένας πόλεμος με το σκοτεινό κράτος του αναχρονισμού. Είναι το προβληματικό κράτος, το οποίο σας ζητώ να ανατρέψουμε, Τώρα ή ποτέ!». Πάρε θάρρος καϋμενε Καραγκιόζη, έρχεται ο Μεγαλέξανδρος, φώναξε και συ: Έξελθε κατηραμένε Όφα, για να μη σε έξελθε εγώ.!

Σύμφωνα λοιπόν με τους επικοινωνιολόγους της εξουσίας το κράτος δεν είναι το αθώο και εκδιδόμενο θύμα του ληστρικού πολιτικού συστήματος και του απλήστου λαού αλλά ένα τέρας, ένας Μινώταυρος που απαιτεί να τραφεί με τρυφερά κορμιά νέων ανθρώπων!

Εδώ επεμβαίνει ο Γιανναράς και μας λέγει, ότι αυτή η εικόνα είναι παραπλανητική, είναι εικονική, διότι προκαλεί μία διάθλαση. Το κράτος είναι ένα «φάντασμα» και αν το παρακάμψουμε, θα δούμε την πραγματικότητα που είναι μεν πολύμορφη αλλά στην ουσία της είναι ενιαία. Εμείς είμαστε οι διαδηλωτές, εμείς είμαστε τα ΜΑΤ που μας δέρνουν, εμείς οι πολιτικοί κυβερνήσεως και αντιπολιτεύσεως. Όλα αυτά είναι κομμάτια του Εαυτού μας. Δηλ. ουδέν πρόβλημα; Business as usual? Δεν τελειώσαμε λέγει ο Γιανναράς, διότι είμαστε ταυτόχρονα και εχθροί του Εαυτού μας, αφού ο σκοπός μας είναι η επιβίωση του Ελληνισμού. Για να γεφυρωθεί το χάσμα που έχουμε με τον σκοπό μας, χρειαζόμαστε βασικά ενότητα και όραμα. Για το  πρακτέο ο Γιανναράς παραπέμπει στον πολύ χρήσιμο αλλά γενικό όρο του της «κατά κεφαλήν καλλιέργειας».

Ο Γ. Κοντογιώργης προτιμά να ρίξει τον προβολέα του πάνω στην πολιτική πραγματικότητα και όχι στο έλλειμμα λειτουργικού πολιτισμού. Αποκαλύπτει το βαθύ χάσμα, που χωρίζει την ελληνική κοινωνία από το πολιτικό σύστημα. Κοντογιώργης και Γιανναράς συμφωνούν όμως, ότι μας κυβερνά ένα διεφθαρμένο, αποτυχημένο και εξηρτημένο πολιτικό σύστημα, το οποίο ξεπουλά τα συμφέροντά μας. Τι πρέπει να κάνουμε;

Πόσοι είμαστε αλήθεια, όσοι σκεπτόμαστε το σύνολο και αγωνιούμε για το μέλλον της πατρίδας μας αλλά και του κόσμου, χωρίς να έχουμε ως σκοπό της ζωής μας τα έδρανα της Βουλής; Γιατί δεν μπορούμε να συναντηθούμε και να συζητήσουμε αυτά τα θέματα, αντί να παίζουμε πετροπόλεμο μεταξύ μας;          

Ο Ηλίας Φιλιππίδης είναι συγγραφέας, πανεπιστημιακός κοινωνιολογίας και νομικός.

 

 

 

 

Διαβάστε Περισσότερα »

Σάββατο 14 Ιανουαρίου 2023

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

 



ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΙΩΑΝΝΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ  

του καθηγητή Δρ. Ηλία Φιλιππίδη


1.  και μνημονεύετε Ιωάννη Καποδίστρια. 

Ο τελευταίος εθνικός μας ποιητής Οδυσσέας Ελύτης στο ελληνικό Άσμα ασμάτων, την εμβληματική ελεγεία «Άξιον εστί» και στο χαρακτηριστικό κεφάλαιο «Τα Πάθη» έγραφε: 

«Όπου και να σας βρίσκει το κακό, αδελφοί, όπου και να θολώνει ο νους σας, μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό και μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη».

Ο Διονύσιος Σολωμός είναι ο πνευματικός πατέρας του σύγχρονου Ελληνισμού, ο υμνητής της ελληνικής ελευθερίας. Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης μεταμόρφωσε την γλώσσα σε αισθητήρα ευαισθησίας και ήθους, σε έκφραση ερωτικής σαγήνης και θωπείας για τον λαϊκό τρόπο της ελληνικής ζωής.

‘Αν ζούσε σήμερα ο Ελύτης και πρόσθετε στις εμπειρίες του τα όσα ζούμε εμείς από το 1996 που πέθανε, μέχρι σήμερα, σίγουρα θα είχε προσθέσει στο μνημολόγιό του και τον ΙΩΑΝΝΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ.

Ας το κάνουμε εμείς εν τω πνεύματί του και να λέμε:

Αδελφοί, μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό, μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και μνημονεύετε Ιωάννη Καποδίστρια.

Ο Ελύτης αναφέρεται βεβαίως σε δύο κορυφαίες μορφές του Ελληνικού πολιτισμού με κριτήριο την γλώσσα. Αν ο Θεμιστοκλής θεώρησε, ότι τα «Ξύλινα τείχη» δεν είναι η περίφραξη της Ακροπόλεως αλλά οι τριήρεις της Σαλαμίνας και έτσι έσωσε την Ελλάδα και ολόκληρο τον μετέπειτα Ευρωπαϊκό πολιτισμό, έτσι και ο Ελύτης ως σύγχρονος πνευματικός στρατηγός του Ελληνισμού, θεωρεί, ότι τα σημερινά «Ξύλινα τείχη» προστασίας του Ελληνισμού είναι η ελληνική γλώσσα.

Η ελληνική γλώσσα είναι η ακρόπολις του Ελληνισμού και οι ελληνικές λέξεις είναι ο στόλος της διαχρονικής δυνάμεως και πορείας μας μέσα στον χρόνο. Όσο πιο πολύ σεβόμαστε την ελληνική γλώσσα, όσο πιο συνειδητά την χειριζόμαστε και όσο πιο πολλές ελληνικές λέξεις χρησιμοποιούμε, τόσο πιο δυνατός καθίσταται ο Ελληνισμός. Η γλώσσα είναι το ισχυρότερό μας όπλο. Είναι μία γλώσσα που ομιλείται χωρίς διακοπή για πάνω από 4.000 χρόνια. Οι γραπτές μαρτυρίες που έχουν διασωθεί μόνο με τα πήλινα πλακίδια της Γραμμικής Β φθάνουν μέχρι το 1.700 π.Χ., χωρίς να γνωρίζουμε τι ήταν η Γραμμική Α. Όμως ανεξάρτητα από αυτό, κοινωνιολογικώς θεωρείται, ότι η κάθε γλώσσα, μέχρι να φθάσει στην γραπτή της μορφή, διατρέχει μία περίοδο προφορικής παραδόσεως που κυμαίνεται από 500 μέχρι και 2.000 χρόνια.

2.   Η πολιτική αγιότητα

Όμως είτε πρόκειται για τις τριήρεις της Σαλαμίνας είτε για την διατήρηση της ελληνικής γλώσσας, η ύλη για να γίνουν τα «Ξύλινα τείχη» είναι η ξυλεία και για την διατήρηση ενός πολιτισμού, ξυλεία είναι το συλλογικό Πνεύμα, το οποίο μορφοποιείται ως Συνείδηση ήθους, ως εθνική και πολιτισμική Ταυτότητα.

Τα ιστία των εθνικών και πνευματικών μας τριήρεων είναι τα ζωντανά παραδείγματα ήθους και οράματος. Σε αυτή την πινακοθήκη των πνευματικών παραδειγμάτων ανήκει ασφαλώς και ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ.

Δυστυχώς για το ανθρώπινο γένος η επώνυμη αγιότητα, διότι υπάρχει και η ανώνυμη, αποτελεί προνόμιο των ανθρώπων της θρησκευτικής πίστεως. Ο πιο απόμακρος χώρος σε σχέση με την αγιότητα της πίστεως είναι ο χώρος της πολιτικής. Ο επόμενος μαχαλάς είναι η κόλαση. Με αυτή την έννοια φαινόμενα αγιότητας στον χώρο της πολιτικής και της εξουσίας είναι σπάνια. Κορυφαία παραδείγματα από την πρόσφατη παγκόσμια ιστορία μας αποτελούν ο Μαχάτμα Γκάντι, ο πάστορας Μάρτιν Λούτερ Κινγκ, ως ηγέτης του κινήματος των Αφρο-αμερικανών, ο αρχάγγελος της Αφρικής Πατρίς Λουμούμπα και ο Νέλσον Μαντέλα. Δεν είναι τυχαίο, ότι όπως ο Ιωάννης Καποδίστριας, έτσι και οι τρεις  πρώτοι δολοφονήθηκαν με αιτία το έργο τους, ενώ ο Μαντέλα έμεινε στην φυλακή για 27 χρόνια και θα είχε εκτελεσθεί και αυτός, εάν δεν υπήρχε διεθνής αντίδραση για την καταδίκη του από το ρατσιστικό καθεστώς της Νοτίου Αφρικής.

Λόγω ακριβώς της σπανιότητας αυτών των περιπτώσεων και των διαφορετικών πολιτικών συνθηκών σε κάθε χώρα, είναι δύσκολο να συνθέσουμε έναν γενικό κανόνα που να μπορεί να αποδώσει την πολιτική αγιότητα.

Δεν μπορούμε να πούμε, αν είναι σύμπτωση, ότι η ελληνική ιστορία έχει αναδείξει δύο παραδείγματα πολιτικής και ιστορικής αγιότητας στο τέλος και στην αρχή δύο εποχών του Ελληνισμού, δηλ. στο τέλος του Βυζαντίου με τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο και στην αρχή του Ελλαδικού κράτους με τον Ιωάννη Καποδίστρια. Είναι σαν τα αγάλματα που στέκονται στις δύο πλευρές σε γέφυρες μεσαιωνικών ευρωπαϊκών πόλεων. Δεν είναι μόνο η θυσία που τους ενώνει, είναι η λάμψη της συνειδήσεώς τους που ακτινοβολεί, θερμαίνει και ανυψώνει τον άνθρωπο στο ανώτατο επίπεδο της ποιότητας που είναι η αγιότητα. Είναι οι φάροι που μας φωτίζουν και μας δίνουν την κατεύθυνση μέσα στον απρόβλεπτο και χαώδη χώρο του χρόνου.

Αν μπορούμε να εξάγουμε έναν γενικό κανόνα από το παράδειγμά τους, αυτός δεν μπορεί να είναι άλλος από την προσήλωσή τους μέχρι αυτοθυσίας στην υπέρτατη αξία που είναι το καθήκον στην υπηρεσία του εθνικού συμφέροντος. Το εθνικό συμφέρον έγκειται στην διασφάλιση της διαχρονικότητας και της ευημερίας του Ελληνισμού και του πολιτισμού του.

3.   Το όραμα ως σημασία υπάρξεως και ελλείψεως.

Ο Ιωάννης Καποδίστριας διέθετε ένα συνεκτικό, εποπτικό και μακροπρόθεσμο όραμα για το παρόν και το μέλλον του Ελληνισμού. Για ένα νέο κράτος η συνολικότητα του συλλογικού οράματος αποτελεί βασική προϋπόθεση της συνεκτικότητας του λαού. Μετά την δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια ο Ελληνισμός έχασε την ενότητα και την συνολικότητα του οράματός του. Από τότε η Ελλάδα υποβιβάσθηκε σε μία πολιτικά κατακερματισμένη και γεωπολιτικά εξηρτημένη κοινωνία προτεκτοράτου. Μόνο το όραμα της Μεγάλης Ιδέας ήταν αυτό που κρατούσε το σκάφος του Ελληνισμού προς μία σταθερή κατεύθυνση, αυτή της εθνικής και κρατικής αποκαταστάσεως του μεγαλυτέρου τμήματος του Ελληνισμού, ακόμη και της αποκαταστάσεως της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Μετά την κατάρρευση της Μεγάλης Ιδέας ο Ελληνισμός έχασε τον προσανατολισμό του, έχασε τον ιστορικό του βηματισμό, έμεινε χωρίς όραμα.

Από τότε η Ελλάδα είναι ένα σκάφος χωρίς πυξίδα, το οποίο περιπλανάται μέσα στον ωκεανό των παγκόσμιων ανταγωνισμών και της περιφερειακής αστάθειας χωρίς πρωτοβουλία, χωρίς αυτοπεποίθηση, μάλλον χειραγωγείται παρά κυβερνάται. Στην καλύτερη περίπτωση αντιδρά σπασμωδικά και αγχωμένα. Το τελικό αποτέλεσμα είναι σήμερα η Ελλάδα να αποτελεί ένα επιπλέον ναυάγιο, με την έννοια, ότι το σκάφος απλώς επιπλέει ακόμη, μπάζει νερά, οπότε είναι θέμα χρόνου το πότε θα βυθισθεί. Στο μόνο κατάστρωμα που οι πάντες κάνουν το παν για να επιπλεύσουν, είναι το κατάστρωμα της εξουσίας.

4.   Η έννοια της Πολιτικής

Ο Ότο φον Μπίσμαρκ ήταν αυτός που είπε, ότι « Η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού». Όμως αυτός δεν είναι ο γενικός ορισμός της πολιτικής, είναι απλώς ένας από τους κανόνες της μεθοδολογίας της πολιτικής δράσεως. Εξάλλου ο Μπίσμαρκ δεν εξέφραζε ούτε καν το δικό του έργο, διότι πολιτική γι’ αυτόν ήταν η πραγματοποίηση του οράματός του, δηλ. η ενοποίηση των γερμανικών ηγεμονιών και βασιλείων και η δημιουργία του Β’ Ράιχ της γερμανικής ιστορίας. Μεγαλύτερη ουτοπία δεν θα μπορούσε να υπάρξει!

Το κατόρθωσε και έγινε ο πρώτος του καγκελάριος το 1871.

Οι πλέον κατάλληλοι να μας πουν τί είναι πολιτική, είναι οι αρχαίοι Έλληνες, οι οποίοι την θέσπισαν και χάρισαν στην ανθρωπότητα το όνομά της. Με βάση λοιπόν την πολιτική σκέψη και το παράδειγμα των αρχαίων Ελλήνων μπορούμε να βγάλουμε δύο βασικά συμπεράσματα:

Α. η πολιτική δεν είναι μία έννοια σημείου αλλά μία έννοια χώρου. Η διαφορά είναι τεράστια. Αν στις φυσικές επιστήμες, με βάση κυρίως την κβαντική φυσική, ενισχύεται η αντίληψη, ότι όλα τα φυσικά φαινόμενα θα πρέπει να προσεγγίζονται όχι ως μεμονωμένα δεδομένα αλλά ως συναρτήσεις, αποτελεί τεράστιο λάθος να αντιμετωπίζουμε την πολιτική μέσω του πνεύματος της μαθηματικής και εννοιοκρατικής αντιλήψεως του ορθολογικού Διαφωτισμού του 19ου αιώνα ή της θεοκρατίας του Μεσαίωνα. Η Δυτική σκέψη σήμερα αντιμετωπίζει την πολιτική ως θέμα management, οικονομίας και διεθνών σχέσεων. Τελευταία προστίθεται και η διάσταση της σχέσεως με την φύση. Η διάσταση της ιδεολογίας απορρίπτεται ως αριστερή. Για την αρχαία ελληνική σκέψη αντιθέτως ο περιβάλλον χώρος της πολιτικής, η υφαλοκρηπίδα πάνω στην οποία εδράζεται, είναι η ανθρωπολογία και ο αξιακός πολιτισμός.

Β. Η ελληνική αντίληψη προσεγγίζει την πολιτική ως το αποτέλεσμα της συνολικής, ατομικής και συλλογικής, δράσεως του ανθρώπου με επιστέγασμα την διαμόρφωση μιας εποπτικής στρατηγικής του Γενικού δέοντος, που είναι η εξυπηρέτηση του εθνικού και κοινωνικού συμφέροντος διατηρήσεως και προαγωγής καθώς και της πνευματικής ανατάσεως μιας οργανωμένης κοινότητας ανθρώπων.  

Με βάση τα παραπάνω καταλήγουμε στο συμπέρασμα, ότι άλλο πράγμα είναι η Πολιτική (να την γράφουμε με κεφαλαίο) ως γενική στρατηγική και διαφορετικό πράγμα είναι η πολιτική ως πρακτική διαχειρίσεως της εξουσίας από τους πολιτικούς. Το κατά πόσον τώρα το πολιτικό προσωπικό  μιας χώρας παράλληλα με την διαχείριση συμπαράγει ταυτόχρονα και συνδιαμορφώνει την γενική στρατηγική, αυτό είναι το μέγα ζητούμενο και το απολύτως ευκταίον. Αλλά αυτός ο θετικός συνδυασμός σπανίζει όλο και περισσότερο, ίνα μη είπωμεν, ότι έχει εξαλειφθεί τελείως. Ειδικά για την Ελλάδα οι πολιτικοί μας όχι μόνο δεν παράγουν γενική στρατηγική αλλά δίνουν την εντύπωση ότι κάτι τέτοιο δεν υπάρχει, δεν χρειάζεται. Αρκούνται στα υποτιθέμενα προγράμματα του κόμματός τους. Γι’ αυτό εξάλλου και η έννοια των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας απουσιάζει από το λεξιλόγιο και τον εγκέφαλό τους. Ο καθένας απ’ αυτούς ταυτίζει την πολιτική με τις προσωπικές του φιλοδοξίες, την περιορίζει στα μέτρα του, προσμετρώντας αλλοίμονο και τις έσωθεν και έξωθεν εξαρτήσεις του. Πολλοί απ‘ αυτούς χειρίζονται την πολιτική ως βιοποριστικό επάγγελμα και μάλιστα εγγράφουν επ’ αυτής και υποθήκη μέχρι τρίτης γενεάς.

Μέσα στο σύγχρονο σύστημα του κοινοβουλευτισμού  η δημοκρατία λειτουργεί στο ελάχιστο και έχει χάσει τον πολιτικό της χαρακτήρα, διότι η συμμετοχή του λαού έχει περιορισθεί στην  μηχανική διαδικασία των εκλογών κάθε 4 χρόνια. Ο έλεγχος διεξάγεται μεταξύ των κομμάτων και όχι μεταξύ του λαού και της εξουσίας. Το πολιτικό σύστημα λειτουργεί τελικά ως καρτέλ εξουσίας.

Η Στρατηγική πολιτική διακρίνεται σε βαθμίδες, οι οποίες κατά την άποψή μας είναι:

Α. Η διάκριση μεταξύ βουλήσεως και αποφάσεως. Η απόφαση μιας πολιτικής κοινότητας έχει συλλογικό χαρακτήρα αλλά δεν συγκροτείται μόνο ως άθροισμα των επιμέρους βουλήσεων των μελών της. Είναι άθροισμα αλλά άθροισμα περισσοτέρων παραγόντων, ένα από τους οποίους είναι η πλειοψηφία ως συγκριτικό άθροισμα των επιμέρους βουλήσεων.

Β. Η συνολικότητα. Η πλειοψηφία είναι ένα αριθμητικό μέγεθος αλλά δεν εκφράζει το σύνολο της κοινότητας. Όμως το σύνολο δεν είναι μόνο ένα αριθμητικό άθροισμα, είναι και μία ποιοτική κατηγορία, διότι εκφράζει την «πόλιν», την «πατρίδα», το «γενικό καλό».

Άρα τόσο η πλειοψηφία όσο και η μειοψηφία δεν αποτελούν αυτιστικές δυνάμεις αλλά λειτουργικά μέλη του συνολικού σώματος της κοινότητας.

Γ. Η αναφορικότητα. Η Πολιτική στρατηγική αποτελεί τον υψηλότερο όροφο ενός οικοδομήματος. Εκφράζει το συνολικό Όραμα της κοινότητας και εδράζεται πάνω στο θεμέλιο ενός συνειδητού και λειτουργικού αξιακού, κοινωνικού και πολιτικού πολιτισμού. Η σημερινή παρακμή του Ελλαδικού κράτους οφείλεται ακριβώς στο έλλειμμα αυτών των τριών ποιοτικών βάθρων της δημοκρατίας. Από την ατροφική συλλογική μας συνείδηση απουσιάζουν τα στοιχεία της συλλογικότητας καθώς και της κοινωνικής και πολιτικής ευθύνης. Αυτό που λέμε ΠΑΙΔΕΙΑ ενός λαού είναι η συνειδητοποίηση και η διάχυση της ανάγκης υπάρξεως μίας αξιακής και στρατηγικής Υπερδομής.

Δ. Η διαχρονικότητα. Το αξιακό σύστημα μιας κοινότητας ενώνει τις τρείς διαστάσεις του χρόνου σε μία ευρύτερη έννοια, τόσο χρονικά όσο και γεωγραφικά, που είναι το έθνος.  Στο παρελθόν έχουν τις ΡΙΖΕΣ τους η ιστορική αυτογνωσία και το αξιακό σύστημα της κοινότητας. Στο παρόν ανάγεται σε αξία και ευθύνη η έννοια του ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΕΟΝΤΟΣ και στο μέλλον προβάλλεται το πρόγραμμα ενός συμπεριληπτικού και καταξιωτικού ΟΡΑΜΑΤΟΣ και

Ε. Η αντικειμενικότητα, η οποία περιλαμβάνει τα δεδομένα της επιστήμης και της ιστορίας, τις ισχύουσες συνθήκες γεωπολιτικής και εσωτερικής πολιτικής  καθώς και τις κοινωνικές ανάγκες.  

     5. Η μετάλλαξη της πολιτικής

Σήμερα έχει δημιουργηθεί πλέον ένα πάγιο χάσμα μεταξύ εξουσίας και λαού και μία μόνιμη σύνδεση μεταξύ πολιτικής εξουσίας και του παγκόσμιου καρτέλ της χρηματικής ή άυλης οικονομίας, το οποίο υπολογίζεται ότι ελέγχει τουλάχιστον το 97% του παγκόσμιου όγκου των οικονομικών συναλλαγών. Το πολιτικό σύστημα και τα ΜΜΕ στο μεγαλύτερο μέρος του κόσμου έχουν μετατραπεί σε εξαρτήματα του παγκόσμιου συστήματος οικονομικής εξουσίας. Έτσι δημιουργείται ένα σύμπλεγμα παγκοσμίου οικονομικής διακυβερνήσεως, το οποίο φιλοδοξεί, πιέζει και προπαγανδίζει την ολοκλήρωση του γενικού ελέγχου της ανθρωπότητας μέσω μιας και πολιτικού χαρακτήρα  global governance.

Σε αυτούς που ίσως θα ισχυρίζονταν, ότι τα παραπάνω ανήκουν στον χώρο της συνωμοσιολογίας, την απάντηση δίνει ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, ο οποίος σε επίσημη διάσκεψη του ΟΗΕ στην Γενεύη για τις συνέπειες της κλιματικής κρίσεως στις ευάλωτες χώρες, κατήγγειλε το «ηθικά διεφθαρμένο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα» (sofokleousin.gr, 9-1-23).

Το συμπέρασμα είναι, ότι η Πολιτική ως στρατηγική του Γενικού Δέοντος έχει αντικατασταθεί από μία καθεστωτική αντίληψη της εξουσίας με κύρια χαρακτηριστικά:

Α. την παγκόσμια καθετοποίηση της οικονομίας υπό τον έλεγχο του μηχανισμού διαχειρίσεως του χρήματος.

Β. το πολιτικό σύστημα επιβάλλει τόσο ως πρακτική όσο και ως προπαγάνδα την μονοπώληση της έννοιας της αντικειμενικότητας, αναγνωρίζοντας ως μόνη πραγματικότητα την καθετοποίηση της οικονομίας και κατηγορώντας ως λαϊκιστές όσους δεν υποκύπτουν.

       6. Επίλογος

Στην πραγματικότητα πρόκειται για την κατάργηση της δημοκρατίας και για μία νέα μορφή φεουδαρχίας. Μπορούμε να επεκτείνουμε τον ορισμό της πολιτικής ορθότητας, η οποία ως φαινόμενο έχει οριζόντιο χαρακτήρα και να δημιουργήσουμε τον ορισμό της καθέτου πολιτικής ορθότητας, η οποία όχι μόνο καταργεί τον λαό ως την πηγή της εξουσίας και ως τον εντολέα της Πολιτικής και ελεγκτή της πολιτικής αλλά επιπλέον τον κατηγορεί ως ανίκανο και επικίνδυνο να συμμετέχει στην άσκηση της πολιτικής γενικώς, διότι δεν αντιλαμβάνεται τους κανόνες λειτουργίας της καθετοποιημένης οικονομίας.

Χρειάζονται ειδικές γνώσεις για αυτό το «αντικείμενο», τις οποίες διαθέτει μόνο το ιερατείο της νέας φαραωνικής εξουσίας που είναι η τραπεζοκρατία.

Ο Καποδίστριας υπήρξε το θύμα των γεωπολιτικών σκοπιμοτήτων, της τραπεζοκρατίας και των εσωτερικών συνθηκών της εποχής του. Το Όραμά του που θα αποτελούσε μία νέα παγκόσμια πρωτοτυπία, εάν επραγματοποιείτο, ήταν να δώσει το δικαίωμα ψήφου σε όλο τον λαό και να αναβιώσει, έπειτα από 2.300 χρόνια, η «αρχή» του Περικλέους και οι αρχές της Αθηναϊκής δημοκρατίας. Ως ΛΑΟΣ θα του οφείλουμε αιώνια ευγνωμοσύνη. Είθε το παράδειγμά του να μας βοηθήσει να αντιληφθούμε επιτέλους, τί σημαίνει ΛΑΟΣ.    

Ο Ηλίας Φιλιππίδης είναι συγγραφέας. Έχει διατελέσει πανεπιστημιακός κοινωνιολογίας και νομικός. Είναι πρόεδρος του Διεπιστημονικού Κέντρου Ερευνών & Μελετών Οικουμενικού Ελληνισμού ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ.

 

 

  

Διαβάστε Περισσότερα »

Τρίτη 3 Ιανουαρίου 2023

Σχέδιο «Δευκαλίων»

 



Έχει δικαίωμα ο Ελληνισμός να οραματίζεται;

Μία πρόταση για ένα νέο Ξεκίνημα.

Το δίλημμα ανάμεσα στον αφανισμό και την αναγέννηση.

Για μία επανάσταση των συνειδήσεων 

-------

Του καθηγητή Δρ. κοινωνιολογίας Ηλία Φιλιππίδη.

Πρωτοχρονιά 2023

1.   Το έλλειμμα της κοινωνικής πρωτοβουλίας.

Δεν πρόκειται για πολιτική πρωτοβουλία. Γενικώς υπάρχουν τέσσερα είδη πρωτοβουλιών: 

α. η κρατική (κυβερνητική και αυτοδιοικητική)

β. οι  πρωτοβουλίες των πολιτικών κομμάτων

γ. η ιδιωτική πρωτοβουλία (η επιχειρηματικότητα) και

δ. υπάρχει ένα ακόμη και μάλιστα πολύ σημαντικό είδος, η κοινωνική πρωτοβουλία. Όμως ένας από τους πολλούς λόγους, για τους οποίους η Ελλάδα θεωρείται καθυστερημένη χώρα, είναι το γεγονός της ατροφίας της κοινωνικής πρωτοβουλίας.

Ακόμη και στα χρόνια της Μεταπολιτεύσεως η κοινωνική πρωτοβουλία όχι μόνο δεν ενθαρρυνόταν  αλλά αντιθέτως συνθλιβόταν από την κρατική εξουσία, η οποία θέλει να έχει το μονοπώλιο της πρωτοβουλίας αλλά και από τα πολιτικά κόμματα, τα οποία εφάρμοζαν την αρχή: «ό,τι δεν το ελέγχουμε, το πολεμάμε».

Στην ατροφία της κοινωνικής πρωτοβουλίας συμβάλλει και η αδράνεια της ελλαδικής κοινωνίας, η οποία στο πλαίσιο του πελατειακού κράτους έχει εθισθεί να εξαρτάται από το πολιτικό σύστημα και έχει περιορισθεί στο να χειροκροτεί και να ψηφίζει μία από τις υπάρχουσες κομματικές επιλογές με την λογική του «Μη χείρον βέλτιστον» ή της πλειοδοσίας των ρουσφετιών.

2.   Η δημογραφική και πολιτισμική παρακμή της Ελλάδας.

Δεν επιτρέπεται πια να κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλό μας. Ζούμε σε ένα αποτυχημένο κράτος με μία αδύνατη και παραμελημένη οικονομία, ειδικά στον πρωτογενή τομέα, και μία κοινωνία υπό διάλυσιν. Τα Μνημόνια όχι μόνο δεν βελτίωσαν την κατάσταση αλλά την επιδείνωσαν με την πτωχοποίηση του λαού, την παραχώρηση των τραπεζών μας, συμπεριλαμβανομένης και της Τράπεζας της Ελλάδος, σε ξένα συμφέροντα αγνώστου προελεύσεως και την υποθήκευση της περιουσίας του Δημοσίου για 99 χρόνια (2016-2115)! Παράλληλα εξελίσσεται η διαδικασία, να περιέλθει η ιδιοκτησία μεγάλου μέρους των ακινήτων σε ξένα χέρια, είτε οικειοθελώς με αγοραπωλησίες σε πλουσιότερους αλλοδαπούς είτε με εκχώρηση των υποθηκευμένων ακινήτων στα Funds.

Το ελλαδικό κράτος έχει χάσει την επενδυτική του αυτονομία και είναι ζήτημα, εάν θα την αποκτήσει στα επόμενα 40 χρόνια λόγω των Μνημονιακών περιορισμών και της απουσίας μιάς

αναπτυξιακής στρατηγικής. Ουδείς γνωρίζει τι θα γίνει με τα ενεργειακά «μας» κοιτάσματα, εάν, πότε και πώς θα κατοχυρωθεί η ελληνική ΑΟΖ και πως θα αξιοποιηθεί.

Όμως το σημαντικότερο πρόβλημά μας είναι η ιστορική επιβίωση του Ελληνισμού ως διακριτού λαού και πολιτισμού. Η βασική μας κοινωνιολογική θέση είναι, ότι, όπως η ποιότητα της Φύσεως εξαρτάται από την διατήρηση της βιοποικιλότητας, έτσι και η ποιότητα του Παγκόσμιου πολιτισμού, οι αξίες καθώς και η ελευθερία του ανθρώπου εξαρτώνται από την διατήρηση της ποικιλίας  ΟΛΩΝ των διακριτών λαών και πολιτισμών της Γης ανεξαρτήτως μεγέθους και αίγλης.

Δεν μιλάμε για κλειστές κοινωνίες αλλά για συγκεκριμένες κοινωνίες και συγκεκριμένους πολιτισμούς. Για να διατηρηθεί π.χ. ο Ευρωπαϊκός πολιτισμός πρέπει να τηρηθούν οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

Α. Πρέπει η κάθε ευρωπαϊκή χώρα να διαθέτει την λεγόμενη κρίσιμη δημογραφική μάζα, δηλ. το 60% τουλάχιστον του πληθυσμού να είναι γηγενές, ώστε να μπορεί να αφομοιώσει τους μετανάστες και τους απογόνους τους.

Β. Ο Πολιτισμός της κάθε χώρας δεν είναι μόνο θέμα πληθυσμού, ώστε να μπορεί να αλλάζει ανάλογα με τους ποσοτικούς συσχετισμούς του πληθυσμού. Είναι βασικά θέμα Τόπου. Ο Τόπος είναι ο συνδυασμός της ιστορικής παραδόσεως του κάθε λαού με το ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον, το οποίο συμβάλλει στην διαμόρφωση της ιδιαιτερότητας του κάθε πολιτισμού. Πρόκειται για τα μνημεία του και την ιστορία του, ακόμη και «τας θήκας [μνήματα] των προγόνων». Ο κάθε Τόπος δεν είναι απλώς ένας χώρος, έχει συγκεκριμένη ταυτότητα πολιτισμού. Ο κάθε κάτοικος του κάθε Τόπου δεν είναι μόνο πολίτης ενός κράτους, είναι και ισόβιος προσκυνητής και λαμπαδηφόρος του εντόπιου πολιτισμού, διαφορετικά είναι κατακτητής και καταστροφέας του.

Με αυτή την έννοια τόσο οι γηγενείς (Ιθαγένεια) όσο και οι μετανάστες (Υπηκοότητα) πρέπει να αναγνωρίζουν τον πολιτισμό του Τόπου τους ως τον Κυρίαρχο πολιτισμό, ο οποίος δεν εξαρτάται από πληθυσμιακούς συσχετισμούς.

Γ. Η δυναμική της ενσωματώσεως των μεταναστών σε κάθε χώρα εξαρτάται από την δυναμική του ήθους και το εκτόπισμα της πολιτισμικής και αξιακής συνειδήσεως των γηγενών κατοίκων ενός Τόπου.

Τα συμπεράσματα είναι τρία:

Α. Πρέπει να σταματήσουν οι ροές μεταναστών στις ευρωπαϊκές χώρες. Αυτό μπορεί να γίνει με ειδικές συμφωνίες με τις χώρες της Βόρειας Αφρικής και με την έμπρακτη αναγνώριση των ελληνικών συνόρων ως συνόρων της Ευρώπης.

Β. Πρέπει να ενισχυθούν οι διαδικασίες συλλογικής και πολιτισμικής αυτογνωσίας και κοινωνικής συνειδήσεως των λαών της Ευρώπης. Οι ενεργοί και συνειδητοί Ευρωπαίοι πολίτες αποτελούν την πρώτη προϋπόθεση της αναπαραγωγής του Ευρωπαϊκού πολιτισμού και

Γ. Πρέπει το κάθε ευρωπαϊκό κράτος να εφαρμόσει τρόπους ενισχύσεως του θεσμού της οικογένειας και της δημογραφικής του επάρκειας.

Εάν για όλες τις ευρωπαϊκές χώρες τα συμπεράσματα αυτά είναι αυτονόητα, για την Ελλάδα αποτελούν υπαρξιακές προϋποθέσεις ιστορικής επιβιώσεως μέσα στον χρόνο. Δυστυχώς η πατρίδα μας έχει περιέλθει σε κατάσταση δημογραφικής καταρρεύσεως και ιστορικής αποδρομής. Ακόμη και χωρίς τους μετανάστες, με τον δείκτη γεννητικότητας μεταξύ 1,25 και 1,30, στο πρώτο τέταρτο του 22ου αιώνα οι μόνοι Έλληνες που θα είναι όρθιοι, θα είναι όσοι έχουν το προνόμιο, να συμπεριλαμβάνονται στα κέρινα ομοιώματα του Μουσείου της Madame Tussaud στο Λονδίνο!

Να υπολογίσετε, ότι για την διατήρηση του πληθυσμού στα 10 εκ. απαιτείται η αναλογία 2,11 παιδιών σε κάθε γυναίκα της παραγωγικής ηλικίας και για τον διπλασιασμό του πληθυσμού, 4 παιδιά ανά γυναίκα. Με τον σημερινό ρυθμό αναπαραγωγής ο πληθυσμός της Ελλάδας μειώνεται κατά 40% περίπου κάθε 35 χρόνια. Εννοείται, ότι ένας πληθυσμός κάτω των 3 εκ., όπως θα είμαστε γύρω στο 2080, δεν μπορεί να διατηρηθεί ως αυτοδύναμο κράτος. Αν όμως υπολογίσουμε, ότι σήμερα το ποσοστό των αλλοδαπών στην Ελλάδα κυμαίνεται γύρω στο 18% και με δεδομένη την δημογραφική υπεροχή της Τουρκίας, τότε δεν θα μπορούμε να μιλάμε πλέον για «Ελλάδα» αλλά για μία ισλαμική χώρα και πολύ πιθανόν για μία επαρχία της Τουρκίας με ακόμη λιγότερους Έλληνες, αφού οι περισσότεροι θα έχουν εγκαταλείψει την πατρίδα τους.

3.   Η ανάγκη ενεργοποιήσεως των Τοπικών κοινωνιών.

Η κατάσταση της πατρίδας μας δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί απλώς ως κρίσιμη. Πρόκειται για έναν ασθενή, ο οποίος πάσχει από πολυοργανική ανεπάρκεια. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σοβαρό, εάν αναλογισθούμε, ότι:

Α. Το πολιτικό μας σύστημα βρίσκεται δυστυχώς στον πυρήνα του προβλήματος, όχι μόνο λόγω μετριότητας  και εξαρτήσεως αλλά και διότι αποτελεί μόνιμη εστία ανακυκλούμενης διαφθοράς και

Β. Ο λαός μας βρίσκεται σε μία κατάσταση παραλύσεως. Αισθάνεται ακέφαλος, δεν έχει πρότυπα και όσα είχαν απομείνει, συντρίβονται από μέσα και απ’ έξω. Το αξιακό μας σύστημα έχει καταρρεύσει. Ο θεσμός της οικογένειας αμφισβητείται. Η διάλυση οικογενειών και η ενδο-οικογενειακή βία έχουν γίνει συνηθισμένο φαινόμενο. Ένα κύμα πρωτόγνωρης βίας διαπερνά την νεολαία μας.

Υπάρχει ελπίδα;

 Εννοούμε, εάν υπάρχει προοπτική αναστροφής της παρακμής. Οι έννοιες της ελπίδας, αισιοδοξίας, απαισιοδοξίας, είναι περισσότερο συναισθηματικές καταστάσεις, οι οποίες λειτουργούν διαθλαστικά και δεν μας επιτρέπουν να δούμε καθαρά και ψύχραιμα την αντικειμενική υπόσταση της καταστάσεως.

Αυτό που χρειάζεται, είναι τρία πράγματα:

Α. Καθαρή αντίληψη της πραγματικότητας χωρίς διαθλάσεις, οι οποίες είτε εξωραϊζουν την πραγματικότητα είτε μεταθέτουν τα προβλήματα σε κάποιο αόριστο μέλλον.

Β. Αποφασιστικότητα ατομική και συλλογική για την αναστροφή της καθοδικής μας πορείας. Η αποφασιστικότητα δεν είναι συναισθηματική κατάσταση αλλά η πλέον διαυγής ενεργοποίηση της συνειδήσεως. Το πρόβλημα τελικά επικεντρώνεται στον Έλληνα ως Ιστορικό Υποκείμενο. Ένα μεγάλο ποσοστό Ελλήνων έχει παραλύσει, είτε διότι πιστεύουν, ότι δεν υπάρχει σωτηρία για την Ελλάδα είτε διότι έχουν  απογοητευθεί από το πολιτικό μας σύστημα είτε διότι έχουν  χάσει την εμπιστοσύνη τους ακόμη και στον ίδιο τους τον εαυτό και

Γ. Μόνο συλλογικά μπορούν να δημιουργηθούν πυρήνες συνειδητοποιήσεως του συνολικού προβλήματος και ενεργοποιήσεως των Τοπικών κοινωνιών.

4.   Τι μπορούμε να κάνουμε;

Στο ιστολόγιό μας ΕΛΛΗΝΟΛΟΓΙΑ και στο άρθρο «Η τρίαινα του ελληνικού μέλλοντος» (http://www.hellenologia.com/2020/06/blog-post.html) προτείνουμε μία τριπλή στρατηγική, των τριών παράλληλων διαδρόμων, τριών διαφορετικών  επιπέδων, τριών πολλαπλών ταχυτήτων. Δεν είμαστε καθυστερημένοι μόνο ως κατάσταση αλλά και στον χρόνο αντιδράσεως. Για να καλύψουμε ένα μέρος από τον χαμένο χρόνο, θα πρέπει να κινηθούμε σε  τρεις παράλληλες προσπάθειες:

α. μία οριζόντια πορεία προς τον λαό για ενημέρωση, αφύπνιση, εμψύχωση και συσπείρωση, σαν να πρόκειται για μία νέα Φιλική Εταιρεία αλλά ανοικτή, άτυπη και χωρίς αρχηγό. Χρειάζεται μία ευρεία διαφωτιστική σπορά αναβαπτισμού στις ιστορικές αξίες και παραδόσεις μας.

β. μία μεσοδομική προσπάθεια διαμορφώσεως ενός πνευματικού καταλύτη με την ενεργοποίηση του κόσμου της διανοήσεως. Πρέπει να ανανεώσουμε την παράδοση των Δασκάλων του Γένους με ομαδικό πνεύμα και

γ. μία κάθετη προσπάθεια για την ενίσχυση πολιτικών πρωτοβουλιών, οι οποίες αποβλέπουν στην ανανέωση του πολιτικού προσωπικού και συστήματος της χώρας και στην ενίσχυση του πατριωτικού και δημοκρατικού  τόξου πάνω στην βάση του Διαχρονικού Ελληνικού Πολιτισμού.

Οι τρεις αυτές προσπάθειες συγκλίνουν προς ένα μεγάλο όραμα: την αναστροφή της καθοδικής μας πορείας μέσα στα προσεχή 20 χρόνια και την Αναγέννηση του Ελληνισμού.

5.   Το ΜΕΓΑΛΟ ΟΡΑΜΑ, η νέα Μεγάλη Ιδέα του Ελληνισμού.

Το Μεγάλο Όραμα περιλαμβάνει τέσσερις επιμέρους στόχους:

Α. Την αναβίωση της παραδόσεως του Ελληνικού κοινοτισμού, δηλ. την αναβίωση του χωριού και την ουσιαστική αξιοποίηση της Τοπικής Αυτοδιοικήσεως. Μόνο με ζωντανά χωριά θα μπορέσουμε να επενδύσουμε στον πρωτογενή τομέα και να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά το δημογραφικό πρόβλημα.

Β. Την διαμόρφωση μιάς παλλαϊκής παιδείας της συλλογικότητας, του ήθους, της ευθύνης, της αξιοκρατίας και του Διαχρονικού Ελληνικού Πολιτισμού. Διαθέτουμε έναν τεράστιο λόγιο και ιστορικό πολιτισμό αλλά έχουμε κατεδαφίσει τον αξιακό πολιτισμό μας και στερούμαστε ενός κοινωνικού και πολιτικού πολιτισμού. Το εκπαιδευτικό μας σύστημα αποτελεί μία πλήρη αποτυχία, διότι έχει διαβρωθεί από τον κομματισμό, την αναξιοκρατία και τον διεκπεραιωτικό επαγγελματισμό. Ο κομματικοποιημένος εκπαιδευτικός διεκδικεί μόνο δικαιώματα, δεν αναγνωρίζει υποχρεώσεις και το χειρότερο,  δεν φιλοδοξεί να αποτελεί ΠΡΟΤΥΠΟ για τους μαθητές και τις μαθήτριές του, δεν θεωρεί την εργασία του ως ΛΕΙΤΟΥΡΓΗΜΑ!

Γ. Χρειαζόμαστε ένα νέο πολιτικό σύστημα, το οποίο να στηρίζεται στις αρχές της εθνικής ανεξαρτησίας, αξιοπρέπειας  και συνοχής καθώς και της λαϊκής κυριαρχίας και με όραμα την αναγέννηση του Ελληνισμού. Χρειαζόμαστε πολιτικούς, που να αναγνωρίζουν, ότι λειτουργούν ως εντολοδόχοι και ότι εντολέας είναι ο ΛΑΟΣ, ότι αυτοί υπάρχουν για τον λαό και όχι ο λαός γι’ αυτούς και

Δ. Για να αναμορφωθεί ποιοτικά το εκπαιδευτικό μας σύστημα, πρέπει πρώτα να αλλάξει το πολιτικό μας σύστημα. Δεν ξέρουμε πότε θα γίνει αυτό το θαύμα. Αλλά και από αύριο να ξεκινούσε στην Ελλάδα το τελειότερο εκπαιδευτικό σύστημα του κόσμου, θα χρειασθούν 30 χρόνια, για να επιδράσει το αποτέλεσμα πάνω στο σύνολο της κοινωνίας.

Το συμπέρασμα είναι, ότι σε κάθε Τοπική κοινωνία θα πρέπει να δημιουργηθούν πυρήνες από πολίτες με ήθος, πατριωτισμό και όραμα, προκειμένου να λειτουργούν ως διαρκείς εστίες

πολυδυνάμου ποιοτικής και συνολικής ζυμώσεως της κοινωνίας. Οι πρωτεργάτες του κάθε πυρήνα δεν θα πρέπει να είναι ενταγμένοι σε πολιτικά κόμματα. Η δραστηριοποίηση στον χώρο της Τοπικής Αυτοδιοικήσεως δεν ανήκει στην κομματική πολιτική.

Ο κάθε τοπικός πυρήνας θα επιλέγει ως επωνυμία το όνομα μιας εξέχουσας προσωπικότητας από την ιστορική και πολιτισμική παράδοση του Τόπου της.

6.   Δευκαλίων, σύμβολο αναγεννήσεως.

Ο Δευκαλίων και η Πύρρα ήταν οι μόνοι άνθρωποι που είχαν επιζήσει από τον Κατακλυσμό. Υπολογίζεται, ότι ως συνέπεια της λήξεως της περιόδου των Παγετώνων  και μετά το 6.000 π.Χ. άλλαξε ο γεωλογικός χάρτης στην Ανατ. Μεσόγειο. Στα Δαρδανέλια σχηματίσθηκε ένας τεράστιος καταρράκτης για χρόνια, μέχρι που η μικρή λίμνη που ήταν τότε ο Εύξεινος Πόντος, να ενωθεί με τα Δαρδανέλια, το Αιγαίο και την Μεσόγειο. Η ανάμνηση αυτών των κοσμογονικών αλλαγών καταγράφθηκε στην Μυθολογία της Ανατ. Μεσογείου με δύο παρόμοιες εκδοχές, ως Κατακλυσμός του Δευκαλίωνα και ως Κατακλυσμός του Νώε.

Ο Δευκαλίων και η Πύρρα είναι οι γενάρχες της μεταγενέστερης ανθρωπότητας και ειδικά των  Ελλήνων. Οι πέτρες που έρριχνε πίσω του ο Δευκαλίων γίνονταν άνδρες και οι πέτρες της Πύρρας γίνονταν γυναίκες. Επιλέξαμε τον μύθο του Δευκαλίωνα ως τον  πλέον κατάλληλο συμβολισμό για το πέρασμα του σύγχρονου Ελληνισμού από την καταστροφή στην Αναγέννηση.

7.   Επίλογος

Το χρέος μας απέναντι στην Πατρίδα και την νεολαία μας είναι τεράστιο. Οι μεγαλύτεροι εχθροί μας είναι ο χρόνος και η αδράνειά μας. Από τις σημερινές γενεές εξαρτάται εάν ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, έπειτα από μία ένδοξη πορεία 6.000 ετών, θα σβήσει για πάντα ή θα φουντώσει πάλι.

Ας θυμηθούμε τους στίχους του μεγάλου μας ποιητή Κωστή Παλαμά: «Κριτές, θὰ μᾶς δικάσουν οἱ ἀγέννητοι, οἱ νεκροί».

ΥΓ. Ο Ηλίας Φιλιππίδης είναι συγγραφέας και έχει διατελέσει πανεπιστημιακός καθηγητής κοινωνιολογίας και νομικός. 

 

 

Διαβάστε Περισσότερα »

Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου 2022

SALVATORES MUNDI

 




Αναζητούνται σωτήρες. Για τον κόσμο, την Ελλάδα ή για τον άνθρωπο; Και αν κινδυνεύουν όλα αυτά μαζί, τί κάνουμε;

Του Ηλία Φιλιππίδη

1.    Ο φόβος του κινδύνου ή ο κίνδυνος του φόβου;

Ένας σοβαρός ψυχαναλυτής που θα ήθελε να δικαιώσει την ύπαρξή του, θα μου έθετε ευθύς εξ αρχής τα ακόλουθα ερωτήματα: τί φοβάστε, τον κίνδυνο ή τον φόβο του κινδύνου; Γνωρίζετε, ότι το πρόβλημα αρχίζει από την στιγμή που φοβόμαστε κάτι; Μήπως το πρόβλημά σας είναι προσωπικό και όχι αντικειμενικό; Γνωρίζετε, αν οι συνάνθρωποί σας αισθάνονται, όπως εσείς; Πώς φαντάζεσθε την σωτηρία, έχετε κάποιες συγκεκριμένες προσδοκίες; Και τέλος πιστεύετε, ότι υπάρχουν σήμερα άνθρωποι πρόθυμοι να αναλάβουν τον ρόλο που θέλετε να τους αναθέσετε; Επειδή έρχονται γιορτές, σας δίνω μία ιδέα: οργανώστε έναν Santa Claus Run με θέμα: «Salvatores mundi». Θα είναι η καλύτερη δημοσκόπηση, για να διαπιστώσετε έμπρακτα, πόσοι άνθρωποι συμμερίζονται τους φόβους σας και διατίθενται να συνεργασθούν μαζί σας.

Αυτές οι λογικές και ψυχολογικές παρατηρήσεις ήταν μία πρόκληση για ένα κοινωνιολόγο. Είναι δυνατή μία πιστή ακτινογραφία της πραγματικότητας; Ας βασιστούμε σε ορισμένες διαπιστώσεις, για τις οποίες μπορούμε να συμφωνήσουμε οι περισσότεροι:

Α. Υπάρχει μία μερίδα συνανθρώπων μας, οι οποίοι έχουν βρει το φρέαρ της ευτυχίας, από το οποίο αντλούν το ύδωρ της εύγευστης λήθης. Δεν εννοώ τους ανθρώπους του πλούτου, ανεξάρτητα του πόσο ευτυχισμένοι αισθάνονται, αλλά ανθρώπους της διπλανής πόρτας, οι οποίοι, ακόμη και χωρίς την τηλεόραση ως υποβολέα, προσπαθούν να μας πείσουν, ότι «τα ίδια συμβαίνουν σε όλο τον κόσμο», ενώ συγκεκριμένα προβλήματα, όπως η ακρίβεια και η ενεργειακή κρίση, για να μη ξεχνάμε και τον κορονοϊό, «είναι όλα εισαγόμενα».

Β. Φίλοι μου λένε, ότι στις αργίες δυσκολεύονται να βρουν δωμάτιο σε ξενοδοχεία του εκδρομικού προορισμού τους. Άλλοι δυσκολεύονται να βρουν τραπέζι στην ταβέρνα της προτιμήσεώς τους. Τι συμβαίνει, ξεπεράσαμε την κρίση και αρχίζει η στάθμη του χρήματος να ανεβαίνει; Κάτι άφησε ο τουρισμός το καλοκαίρι αλλά το περισσότερο χρήμα που κυκλοφορεί είναι το μαύρο χρήμα. Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε, ότι τα κέρδη από εγκληματικές δραστηριότητες έχουν κερδίσει τα τελευταία χρόνια ένα σταθερό ποσοστό στο άδηλο εθνικό εισόδημα και ότι διοχετεύονται κυρίως στην κατανάλωση. Επίσης έχει αποσυμπιεσθεί η ανεργία και ειδικά των νέων ανθρώπων, οι περισσότεροι με πανεπιστημιακή μόρφωση, λόγω της φυγής στο εξωτερικό. Έχουμε σώσει το Σύστημα υγείας της Γερμανίας, Αγγλίας και Ολλανδίας, ενώ κινδυνεύει το δικό μας. Δεν υπάρχει επάρκεια εργατικών χειρών για τις αγροτικές συγκομιδές.

Το 31,3% των Ελλήνων βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας με στοιχεία του 2018, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό το 2005 ήταν 19,6%. Συγκεκριμένα η Ελλάδα έχασε το 25% του ΑΕΠ της κατά τη διάρκεια της κρίσης, το μεγαλύτερο ποσοστό παγκοσμίως σε καιρό ειρήνης. Αυξάνει το ποσοστό των νέων που παραμένουν πτωχοί, ενώ εργάζονται. Είναι οι μισθωτοί κάτω των 800 ευρώ. Η Ελλάδα επίσης είναι η πρώτη χώρα στην ΕΕ, όπου οι νέοι αφότου τελειώσουν την εκπαίδευσή τους δεν εργάζονται (ποσοστό 50,5%).

2.    Η ψυχολογία της συντέλειας.

Γιατί πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να δουν την πραγματικότητα και να την ονοματίσουν, αλλά και όταν την συνειδητοποιήσουν, δεν αντιδρούν; Είναι ένα κοινωνιολογικό και ψυχολογικό φαινόμενο, το οποίο μπορούμε να ονομάσουμε ως το σύνδρομο της συντέλειας. Πρόκειται για μία κατάσταση της συνειδήσεως, από την οποία έχει αφαιρεθεί η διάσταση της προοπτικής. Δεν υπάρχει μέλλον, δεν υπάρχει ελπίδα. Από την στιγμή που το μέλλον δεν μου εγγυάται, ότι θα είναι καλύτερο, το ένστικτο της  επιβιώσεως με συμβουλεύει να το διαγράψω. Τότε οι άνθρωποι ζούνε μόνο για το παρόν, προτιμούν ή αναγκάζονται να μη κάνουν παιδιά. Το μέλλον μόνο αβεβαιότητα μπορεί να προσφέρει και κλονίζει την αυτοπεποίθηση, σε αντίθεση με το παρόν, που έχει δυνατότητες να την τονώσει, όπως είναι η αναψυχή και η διασκέδαση, ακόμη και το πορνογραφικό υλικό στον υπολογιστή με ανήλικα και τα περαιτέρω!

Κυριαρχεί ο ατομικισμός και η προσωπική, ακόμη και η προσωρινή ευχαρίστηση.  Ο ατομικισμός είναι ένα λαίμαργο ζώον με τρύπιο στομάχι, χρειάζεται συνεχή τροφοδοσία. Γιαυτό και εξελίσσεται σε ανικανοποίητη ιδιοτέλεια. Το δεύτερο παθολογικό σύμπτωμα του ατομικισμού είναι η παράλυση. Ο ατομικιστής, όταν δεν μπορεί πλέον να τροφοδοτήσει την ιδιοτέλειά του, καταλήγει είτε στην παρανομία είτε στην παράλυση. Αυτή είναι η κατάσταση των σημερινών Ελλήνων: από την ιδιοτέλεια της Μεταπολιτεύσεως στην σημερινή πολιτική παράλυση. Αλλά και στην Ευρώπη έχει διαδοθεί ο ιός της εξατομικεύσεως όλων των προβλημάτων. Πού είναι το μεγάλο φιλειρηνικό κίνημα της περιόδου 1960-1985!

Το πρόβλημα αυτό έχει μεγάλο βάθος. Εννοείται, ότι ο ατομιστής είναι εγωκεντρικό άτομο. Σε όλη την μεταπολεμική περίοδο και σε ολόκληρο τον Δυτικό κόσμο κυριαρχούσε το πολιτικο-κοινωνικό δόγμα, ότι πτωχός είναι αυτός που δεν μπορεί να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες. Το δόγμα αυτό κυριάρχησε και στην Ελλάδα την εποχή της Μεταπολιτεύσεως, ειδικά εις βάρος του… δημοσίου χρήματος, μετατρέποντας την κομματική ταυτότητα σε τραπεζική θυρίδα!

Στην Μεταπολίτευση ολοκληρώθηκε ο εξατομικισμός των Ελλήνων με έναν επιθετικό εκχυδαϊσμό. Η περίπτωση Τσοχατζόπουλου είναι χαρακτηριστική, χωρίς να είναι η μόνη. Εκείνη την εποχή η ευτυχία του ανθρώπου εθεωρείτο ως ατομική υπόθεση. Μετά τα Μνημόνια οι Έλληνες άρχισαν να υποπτεύονται, ότι η ευτυχία του ανθρώπου μπορεί να είναι πρώτα συλλογική και μετά ατομική. Επειδή όμως ο ατομικισμός δεν μας επιτρέπει να παραδεχθούμε αυτή την αλήθεια, αισθανόμαστε, ότι βρισκόμαστε μπροστά σε αδιέξοδο και παραλύουμε. Υπάρχει διέξοδος; Το Εγώ μας καταλήγει σε ένα υψηλό τοίχο, ο οποίος μας χωρίζει από τον δημόσιο χώρο του κοινού συμφέροντος. Ο εγωκεντρισμός είναι η φυλακή της συνειδήσεώς μας. Πρέπει λοιπόν να πάρουμε μία σκάλα, να υπερβούμε το εγώ μας και να διαμορφώσουμε συνείδηση κοινωνικής και εθνικής ευθύνης. Η πατρίδα πρέπει να είναι πρώτα χώρος κοινωνικής και πολιτικής ευθύνης και μετά ιδεολογική σημαία.

Τώρα καταλαβαίνω, γιατί ακόμη και άνθρωποι της γενιάς μου μου λένε: «Τι τα λέτε αυτά σε μας, εμείς φεύγουμε, να πάτε στα σχολεία να τα πείτε στους νέους». Το κάνω και αυτό αλλά οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας στην πραγματικότητα θέλουν να μου πουν: «Κάτι θέλεις να μας πείς αλλά μη μας ζορίζεις, εμείς δεν μπορούμε να αλλάξουμε, δεν μπορούμε να κάνουμε την υπέρβαση στο «εμείς», ατομιστές θα πεθάνουμε». Ο Έλληνας έχει πολλά προτερήματα αλλά έχει και δύο μεγάλα ελαττώματα: τον εγωκεντρισμό και την ανευθυνότητα μέχρι επιπολαιότητας.

Εμείς, οι άνω των 60, είμαστε αυτοί που καταστρέψαμε την Ελλάδα και τώρα τραβάμε την ουρά μας έξω. Από τις ενοχές μας θυμόμαστε τους νέους, αφού τους φορτώσαμε τα προβλήματά μας μέχρι και τρίτης γενεάς. Η αποθέωση της ανευθυνότητας!

Οι ενήλικες μπορούν να παραιτηθούν από το μέλλον και να περιορισθούν στο παρόν, οι νέοι όμως όχι. Έτσι μπορεί να εξηγηθεί η αύξηση των κρουσμάτων βίας στους νέους, ακόμη και μέσα στα σχολεία. Οι νέοι μας αναπνέουν την ανασφάλεια και την αξιακή διάλυση της κοινωνίας μας. Αυτή η ανασφάλεια μεταβολίζεται μέσα τους σε υποσυνείδητη οργή.

Αλλά και η τηλεόραση, τι πρότυπα δίνει στην κοινωνία μας; Σίριαλ χωρίς ίντριγκες και φόνους δεν μπορεί να έχει μεγάλη επιτυχία. Εκείνος ο «Σασμός» πια έχει γυρίσει την Ελλάδα εκατό χρόνια πίσω. Προφανώς οι κηπουροί του καθημερινού μας πολιτισμού αισθάνονται, ότι η πλήξη μας μαραζώνει και προσπαθούν συνεχώς να μας «εξιτάρουν», ίσως για να μη χρειάζεται να διεγείρεται το νευρικό μας σύστημα από άλλες αιτίες…

3.    Ο δρόμος της σωτηρίας

Ο όρος «σωτηρία» προέρχεται από τους αρχαίους Στωίκούς φιλοσόφους και σημαίνει το να αισθάνομαι «σώος», δηλ.  ακέραιος, ασφαλής, ολοκληρωμένος, αυτάρκης, ισορροπημένος, πλήρης, ευτυχισμένος, σε αρμονία με το περιβάλλον μου, τους ανθρώπους, την φύση, το σύμπαν και το πνεύμα που το διέπει.

Η σωτηρία λοιπόν είναι η ύψιστη ουτοπία, δηλ. ο ανέφικτος και απόλυτος μαγνήτης. Δεν μπορούμε να την γευτούμε στην πληρότητά της με τα ανθρώπινα μέτρα αλλά μας ελκύει συνεχώς. Προς αυτήν τείνουν οι σκέψεις και οι προσπάθειές μας. Είναι ο φωτοτακτισμός της ψυχής μας, όπως του ηλιοτροπίου. Είναι το νόστιμον ήμαρ της Ιθάκης και αν δεν φθάσουμε, ας θυμηθούμε τα σοφά λόγια του Καβάφη: ο προορισμός σου χαρίζει το ταξίδι και ίσως αυτή να είναι η αξία του.

Ποιος είναι ο δρόμος της σωτηρίας; Ένας μεγάλος ταξιδευτής, που ταξίδευσε από τα καταγώγια της ψυχής μέχρι τον Θεό, ακολουθώντας διάφορες διαδρομές και επιζώντας από ναυάγια, προσφέρεται ως ξεναγός σε αυτό το ταξίδι. Μας λέει λοιπόν ότι:

α. η σωτηρία είναι υπόθεση της καρδιάς και όχι του νου, γι’ αυτό και δεν στηρίζεται στις γνώσεις αλλά στον πόθο και στην δύναμη της ψυχής και

β. ο δρόμος αρχίζει από την ευθύνη, περνά από το χρέος και καταλήγει στην ελευθερία.

Προτού μπεις στην βάρκα της ευθύνης για το μεγάλο ταξίδι, κάνε την προσευχή σου και πες: Αγαπώ την ευθύνη. Εγώ, εγώ μονάχος μου έχω χρέος να σώσω τη γης. Αν δεν σωθεί, εγώ φταίω. (Ασκητική, 1962, σ. 31).  

Η ευθύνη είναι το πρώτο σκαλοπάτι της πνευματικότητας. Όπου δεν υπάρχει ευθύνη, δεν υπάρχει ούτε προοπτική αλλά ούτε και βάθος. Αυτά πάνε μαζί. Γι΄ αυτό έχουμε καταντήσει μία κοινωνία ρηχότητας με ένα λαό που άγεται και φέρεται. Έχουμε ισοπεδώσει την έννοια του ανθρώπου αλλά ο άνθρωπος είναι ένα τριώροφο οικοδόμημα: σώμα, ύπαρξη, πνεύμα. Το πνεύμα είναι αυτό που σκέπτεται, αγωνιά, οραματίζεται, αγωνίζεται. Το πνεύμα κάνει τον άνθρωπο και αυτό δίνει νόημα στην ύπαρξή του. Ανόητος είναι, στην αρχαία ελληνική, ο άνθρωπος που μιλάει χωρίς να γίνεται κατανοητός. Μπορούμε όμως να προσθέσουμε, ότι ανόητος είναι σήμερα αυτός που δεν ενδιαφέρεται να δώσει νόημα στην ύπαρξή του και στο σύνολο της ζωής του ανθρώπου. Αυτός που δεν ξέρει γιατί ζει.

Θα βρούμε το νόημα της ζωής και της υπάρξεώς μας, όταν επιλέξουμε το χρέος μας με κριτήριο το ΕΜΕΙΣ. Το βιβλίο του Ν. Καζαντζάκη «Ο Ανήφορος», που μας ήλθε ως ουράνια επιστολή έπειτα από 76 χρόνια (!), μας θύμισε την ξεχασμένη πνευματική υποθήκη του Μακρυγιάννη: Πνευματικός άνθρωπος είναι αυτός «που δε φωνάζει: Εγώ! Εγώ! Παρά Εμείς!» (σ.177).  Δεν μιλάμε για φιλοσοφικές πολυτέλειες αλλά για τους όρους υπάρξεως του Ελληνισμού και κάθε λαού καθώς και τους όρους της προσωπικής και συλλογικής μας ευτυχίας.

4.    Το χρέος του πνευματικού και ελεύθερου Έλληνα

Ο κάθε άνθρωπος είναι μία μονάδα, μία μοναδικότητα αλλά αυτή η μονάδα έχει δύο διαστάσεις: την ατομική και την συλλογική. Ο ατομικισμός δεν είναι επιλογή, είναι εθελούσια πνευματική αναπηρία. Μετά την συνειδητή διαμόρφωση της διαστάσεως της συλλογικότητας στο επίπεδο του ΕΜΕΙΣ, μπορεί ο άνθρωπος να δει κατάματα και στερεοσκοπικά την πραγματικότητα και να αντιδράσει σωστά.  

Αυτό που πρέπει και μπορούμε να κάνουμε στη χώρα μας και ο κάθε πνευματικός άνθρωπος στην δική του, με βάση το πνεύμα του Καζαντζάκη είναι:

Α. Ενημέρωση και ενεργοποίηση του λαού (Bergson: Mobilisation! Σελ. 167). Το σημερινό πρόβλημα είναι, ότι ο Ελληνισμός βρίσκεται σε κατάσταση ιστορικής αποδρομής. Μέχρι τις αρχές του επόμενου αιώνα μαθηματικά δεν θα υπάρχουν πλέον Έλληνες και ο ελληνικός πολιτισμός θα σβήσει, έπειτα από μία δημιουργική πορεία 5.000 ετών, ενώ άλλοι αρχαίοι πολιτισμοί, όπως η Κίνα, η Ινδία, το Ισραήλ αναβιώνουν εντυπωσιακά.

Β. Ο λαός στερείται όχι μόνο πολιτικής αλλά και πνευματικής ηγεσίας. Είναι ύψιστη ανάγκη να συσπειρωθούμε. Καζαντζάκης: « Η ευθύνη σήμερα του πνευματικού ανθρώπου είναι μεγάλη… Πρέπει να επιστρατεύσουμε όλες μας τις δυνάμεις… Μην περιμένετε από τους σημερινούς άρχοντες της γης, τους πολιτικούς, τους τεχνικούς, τους οικονομολόγους… Την υψηλή τούτη, πάνω από τα πάθη, αποστολή μονάχα οι πνευματικοί άνθρωποι του κόσμου μπορούν και χρέος έχουν ν’ αναλάβουν. Ας ενωθούμε όσοι πιστεύουμε στο πνεύμα! … να γίνουμε ελεύτεροι» (σ. 177-169).

Ο κόσμος τούτος πάει στον γκρεμό …θα κάνουμε εμείς έναν κόσμο καλύτερο .. Δε θ’ αφήσουμε εμείς τον κόσμο να χαθεί, θα κάνουμε ό,τι μπορούμε να ξαναφέρουμε την αρετή.. Δεν είμαι μονάχος: πολλοί είναι στον κόσμο που πονούν σαν και μένα, μα ‘ναι κατασκορπισμένοι, δε γνωρίζουνται, χάνουνται, θα σμίξουμε όλοι μαζί οι καλοί και τίμιοι, όπως έχουν σμίξει οι άτιμοι κι οι κακοί… Θα οργανωθούμε κι εμείς… δε θ’ αφήσουμε τον κόσμο να πνιγεί πάλι στο αίμα» (σ.118-119).

Γ. Οι διανοούμενοι σε κάθε χώρα έχουν ιδιαίτεροι ευθύνη. Καζαντζάκης: «Σε όλο τον κόσμο τούτη η φάρα, οι διανοούμενοι, βρίσκεται στον πάτο της Κόλασης και φωνάζουν: Εγώ! Εγώ!... Δεν ξέρουν πως έχουν ευθύνη, πως κάθε άνθρωπος που γράφει και δημιουργεί παίρνει ψυχές στο λαιμό του» (σ.174-175).  

Δ. Το όραμα και οι αξίες είναι πανανθρώπινα αλλά η δράση ανήκει στην εντοπιότητα. Σε ανύποπτο χρόνο ο Καζαντζάκης προτείνει την εφαρμογή της αρχής Think global act local: «…να φωνάξουμε και τους άλλους αγνούς πνευματικούς ανθρώπους του κόσμου, να ιδρύσουμε μια δική μας, πάνω από τα πολιτικά πάθη, «Πνευματική Διεθνή». Και να καταστρώσουμε σχέδια, ν’ αρχίσουμε όλοι μαζί τον αγώνα. Να φωτίσουμε το λαό του ο καθένας, να ξεριζώσουμε από την καρδιά του το μίσος, να  ξαναφέρουμε την ειρήνη, την αγάπη και την αρετή στον κόσμο» (σ. 173-174).

5.    Επίλογος

Αυτή είναι η οικουμενική στρατηγική του Ν. Καζαντζάκη, η οποία διαφέρει από τον διεθνιστικό τρόπο σκέψεως. Η οικουμενική αντίληψη έχει αμφικτιονικό χαρακτήρα. Αυτό σημαίνει:

Η πρόταση του Καζαντζάκη περιλαμβάνει ένα όραμα που είναι πανανθρώπινο αλλά και διάχυτο. Δεν υπάρχει κάποιο ιδεολογικό κέντρο, φορέας δεν είναι κάποιο κόμμα αλλά οι ίδιοι οι λαοί. Το όραμα έχει μαγνητική δύναμη και συσπειρώνει, αποτελεί μία ανοικτή πρόσκληση. Όσοι διανοούμενοι συστρατευθούν σε αυτή την πνευματική σταυροφορία, ταυτίζονται με τον λαό τους και αξιοποιούν ερεθίσματα, πρότυπα και αξίες από τον πολιτισμό, την ιστορία, τους αγώνες και την κοινωνική ζωή του λαού του ο καθένας.

Με βάση την κοινωνιολογική σκέψη μπορούμε να πούμε, ότι  ο αξιακός παγκόσμιος πολιτισμός εξελίσσεται προς δύο κατευθύνσεις: η μία είναι η δυναμική της συγκλίσεως, μέσα από την οποία διαμορφώνονται οι πανανθρώπινες αξίες. Η άλλη είναι η δυναμική της αυτονομίας και διαφοροποιήσεως  της πολιτισμικής ταυτότητας του κάθε λαού. Και οι δύο αυτές δυναμικές είναι εξ ίσου χρήσιμες και απαραίτητες, τόσο για την ισορροπία όσο και την πνευματική ανέλιξη του ανθρώπου και όλων των πολιτισμών. Είναι μεγάλη υποκρισία να χύνουμε μαύρο δάκρυ μήπως χαθεί κάποιο είδος χελώνας και να αδιαφορούμε για την διατήρηση των πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων, οι οποίες κινδυνεύουν από τον οδοστρωτήρα του αγγλοσαξωνικού πολιτισμού. Ας συνειδητοποιήσουμε, ότι πρόκειται για ένα αναίμακτο αλλά εξίσου επικίνδυνο πόλεμο. Η αντίσταση αρχίζει με την διατήρηση της εθνικής μας ταυτότητας.

Ο Ηλίας Φιλιππίδης είναι συγγραφέας, Έχει διατελέσει πανεπιστημιακός κοινωνιολογίας και νομικός.

 

 

 

 

 

Διαβάστε Περισσότερα »